Teknolojik ilerlemeye ilişkin evrim ve devrim modellerinin karşılaştırılması (elektrik tarihi bağlamında)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE SÖNMEZ

Danışman: ÖMER FAİK ANLI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Teknoloji Tarihine ilişkin literatür incelendiğinde, 'teknoloji' kelimesinin ne anlama geldiğiyle ilgili görüş birliğimiz, teknolojilerin nasıl meydana geldiğiyle, neleri içerdiğiyle ilgili derin bir anlayışımız ve teknolojinin evrimiyle ilgili bir tezimiz olmadığı tespit edilmiştir. Yani teknolojiye dair kapsamlı bir teoriden yoksun bulunmaktayız. Bu çalışmada teknolojinin gelişiminin/ilerleyişinin evrimsel mi yoksa devrimsel mi olduğu meselesi tartışılmış ve bu tartışmanın sınayıcısı olarak Bilimsel Devrim adı verilen gelişmelerin Thomas Kuhn ile özdeşleşme sebepleri değerlendirilmiştir. Bu bağlamda Kuhn'un Bilimsel Devrim üzerine yapmış olduğu değerlendirmenin teknoloji tarihine ne ölçüde uygulanabileceği tartışılarak Kuhn'un kuramının tüm bilim ve teknolojiye genelleştirilebilir olmadığı gösterilmiştir. Çalışmanın genelinde teknolojinin nasıl evrim gösterdiğini anlayabilme yolunun düşünce tarzımızı değiştirerek; Darwin'in mekanizmasının teknolojide köklü bir değişiklik yaratmak için nasıl işlemesi gerektiğini düşünmek yerine 'kalıtım'ın teknolojide nasıl bir etkisinin olacağını düşünmenin gerekliliği savunulmuştur. Bu kapsamda bu tez çalışmasında elektrik tarihi üzerinden örnekler verilerek teknolojinin, kendinden önceki teknolojilerin parçalarını miras olarak aldıkları, bu durumda zaten mevcut olanların kombinasyonları olarak meydana geldikleri ve 'devrim' olarak adlandırılmakta olan değişimin aslında evrimin son evresi olduğu, dolayısıyla teknolojik ilerlemenin evrimsel olduğu fikri savunulmuştur. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Teknik, evrim, devrim, bilimsel devrim, elektrik.