İlk dönem İslam mantıkçılarında kıyas

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2006

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİL İMAMOĞLUGİL

Danışman: İSMAİL KÖZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZETİmamoğlugil, Halil, İlk Dönem İslâm Mantıkçılarında Kıyas, Doktora Tezi,Danışman: Doç. Dr. İsmail Köz, 257s.Bu tezde ilk dönem İslâm mantıkçılarının kıyas anlayışını inceledim. Tez, giriş,üç bölüm ve sonuçtan meydana gelmektedir.Girişte; kısaca akılyürütme, akılyürütme çeşitleri ve kıyas teorisini ele aldım.Klasik mantık akılyürütmede esas olarak kıyası alır. Asıl amaç kıyası incelemektir.Diğer iki akılyürütme şekli olan tümevarım ve analoji klasik mantıkçıların fazla önemverdikleri konular değildir.Birinci bölümde; kıyasın tanımı ve tahlûli üzerinde durdum. İslâm mantıkçılarıkıyas tanımında Aristoteles geleneğine bağlı kalmışlardır.İkinci bölümde; kıyasın çeşitlerini ve şekillerini inceledim. İslâm mantıkçılarıkıyasları şeklen iki kısımda ele alırlar. Kıyasları içerisinde bulundurduğuönermelerin sayısına göre önce ?basit ve bileşik?, sonra da önermelerin çeşidine göre?iktiranû ve istisnâû? diye tekrar ikiye ayırırlar.Üçüncü bölümde; kıyasa dâhil olan konuları araştırdım. İslâm mantıkçıları bukonulardan istikrâ ve temsûle fazla önem vermemişler, yalnızca ne olduklarınıbelirtmekle yetinmişlerdir.Sonuçta; tez bölümlerindeki ana fikirleri özetledim. İslâm mantıkçılarının kıyaskonusundaki farklı görüşlerine dikkat çektim.