Türk idari denetim sisteminde değişim
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF ŞAHAN
Danışman: İPEK ÖZKAL SAYAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yönetimin dört ana işlevinden birisi olan denetim, kapitalist yönetim düşüncesi için önemli bir kavramdır. Kârın azamileştirilmesi ilkesi gereğince kapitalizmde, emeğin ürettiği artı değere el koyulması temel kaygılardan birisi olmuştur. Bu nedenle üretim sürecinde sermaye birikimine zarar verecek bireysel ya da kolektif eylemlerin engellenmesi ve sürekli olarak emeğin denetimi gerekmiştir. Bunu sağlayan en önemli mekanizma kapitalist denetim yöntemleridir. Tarihsel süreçte bu yöntemlerin değişimini, kapitalizme en büyük desteği veren liberalizm içerisindeki değişime bakarak incelemek olanaklıdır. Liberalizm; klasik liberalizm, refah liberalizm ve neoliberalizm şeklinde üç evreye ayrıldığında, bu evrelerde farklı denetim yöntemleri ortaya çıkmıştır. Klasik liberalizm döneminde despotik, refah liberalizm döneminde bürokratik, neoliberalizm döneminde ise hegomonik denetim anlayışlarının geliştikleri kabaca söylenebilir. Kapitalizmin çalışmamızı ilgilendiren iki temel özelliği bulunmaktadır: Bunlar; verimlilik ve sınırlı devlet ilkeleridir. Bu ilkeler idari denetim anlayışına; performans denetimi, bağımsız dış denetim ve üst kurul denetimi şeklinde yansımıştır. Bunlardan performans denetimi verimlilik ilkesi gereğince, bağımsız dış denetim ve üst kurul denetimi ise sınırlı devlet ilkesi uyarınca ortaya çıkmışlardır. Kapitalist dünyada konumlanan ve teftiş kurulu temelli denetim yapısına sahip olan Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin, verimlilik ve sınırlı devlet hedefleri bakımından ne tür değişiklikler gerçekleştirdiği sorusuna cevap aramak tezin amacıdır. Tezde, kapitalist yönetim düşüncesi içerisinde yer alan ve modern bir devlet olan Türkiye Cumhuriyeti'nin idari denetim yapısında neoliberalizmle birlikte 1980'lerden itibaren yaşanan değişim, kapitalizm-denetim ilişkisi bağlamında incelenmekte ve kapitalist denetim anlayışına büyük etkisi olan neoliberal uygulamaların eleştirel değerlendirmesi yapılmaktadır. Çalışmanın genel önermesi; neoliberalizm ile birlikte 1980 yılı sonrasında Türk idari denetiminde yaşanan değişim ve dönüşümün nedenlerinin tamamen idari denetim sisteminin yapısı, işlevi ve işleyişinden kaynaklanmadığı, hem kapitalizmi değiştiren neoliberal anlayışın özelliklerinden, hem de son dönem iktidarların yönetim tarzlarından kaynaklandığıdır.