Çocuklarda streptokokkus mutans' ın vertikal (Aile içi) ve horizontal (çevreden) geçişinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, PEDODONTİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA AYHAN
Danışman: NURHAN ÖZALP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ocuklarda S. mutans? ın vertikal ve horizontal geçişinin araştırılması amacıyla planlanan çalışmamıza; yaşları 4-5 arasında değişen, 19?u özel ve 18?i kurum kreşi olmak üzere 2 farklı kreşe ilk defa başlayan 37 çocuk, anneleri ve kreş personeli dahil edilmiştir. Aileler, yapılacak işlemler ve çalışma konusunda bilgilendirilmiş ve onamları alınmıştır. İlk seansta, anne ve çocukların ağız içi muayeneleri DSÖ kriterlerine göre (dmf-t/ DMF-T olarak) yapılmış ve çocukların velilerinden detaylı anamnez alınıp, annenin ve çocuğunun ağız diş sağlığı-bakımı ile ilgili bilgi ve tutumlarını içeren anket formları doldurtulmuştur. Çocuklar ve annelerinden sabahın aynı saatlerinde alınan 1 ml tükürük örnekleri S. mutans? ları izole etmek ve miktarlarını tayin etmek amacıyla mikrobiyolojik olarak incelenmiştir. Aynı örnekler üzerinde, izole edilen S. mutans? ların genetik özelliklerini belirlemek amacıyla Rastgele Amplifiye Edilmiş Polimorfik Zincir Reaksiyonu (Arbitrarily Primed Polymerase Chain Reaction/ AP-PCR) analizi yapılmıştır. Eğitim- öğretim yılının 1. yarıyıl sonuna denk gelen ve bulaş için yeterli süre olan 5. ayda horizontal geçişin değerlendirilmesi amacıyla aynı yöntemlerle tükürük örneği alınıp mikrobiyolojik incelemeler ve AP-PCR ile değerlendirmeler tekrarlanmıştır.Gerek annelerin DMF- T, gerekse çocukların dmf- t değerleri açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05), Grup 1 için anne DMF- T ve çocuk dmf- t değerleri arasında istatistiksel olarak pozitif bir ilişki olduğu (p 0,05) tespit edilmiştir. Her iki grupta da anne DMF- T değerleri ile anne-çocuk S. mutans benzerlik düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu (p 0,05) gözlenmiştir. Grup 1? deki çocuklara ait tükürük S. mutans miktarlarının Grup 2? ye oranla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu (p 0,05) belirlenmiştir.Grup 1 için ortalama benzerlik düzeyinin %54,62± 15,60, Grup 2 için ortalama benzerlik düzeyinin %56,47± 28,22 olduğu, her iki grupta da anne-çocuk S. mutans benzerlik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05), çocuklar arası tükürük S. mutans benzerlik düzeyinin Grup 1 için %44,12, Grup 2 için ise %46,72 olduğu, her iki grupta da çocukların birbirleriyle olan benzerlik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05) görülmüştür. Grup 1? deki yardımcı personel (şoför) ve öğretmen 1 ile çocuk 12 ?çocuk 13 arasında %100 benzerlik olduğu, Grup 2? de ise yardımcı personel (aşçı) ve çocuk- 4 arasında % 80 benzerlik görülürken, öğretmen ile çocuk 1, çocuk 2, çocuk 8, çocuk 12 ve çocuk 17 arasında %58 benzerlik olduğu tespit edilmiştir.120Gerek grup içi gerekse gruplar arası, annelerin ve çocukların diş fırçalama alışkanlıkları, çocuklara koruyucu uygulama yapılma durumu, annenin biberonu kendi ağzına götürerek kontrol etme, çocukları ile birlikte uyuma alışkanlıkları, anne ve çocukların kan grupları ve doğum şekli ile anne- çocuk S. mutans benzerlik düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı belirlenmiştir.Sosyo-ekonomik düzeyin anne- çocuk arası S. mutans geçişine etkisi olmadığı görülmüştür (p>0,05). Çocukların cinsiyetleri ile anne- çocuk S. mutans benzerlik düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamakla birlikte (p>0,05), kız çocuklarında anne ile S. mutans benzerlik düzeyinin sayısal olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur.Annelerin mama kaşığını kendi ağızlarına götürerek kontrol etme, dudaktan öpme alışkanlıkları, çocuğun ilk bakıcısının ?sadece anne? olması durumlarının istatistiksel olarak anlamlı olmasa da anne- çocuk arası S. mutans geçişini etkilediği görülmüştür. Ortak çatal, kaşık, bardak kullanım alışkanlıkları ile anne- çocuk S. mutans benzerlik düzeyi arasında istatistiksel olarak pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.Sonuç olarak, çürükte temel etken bakteri olan S. mutans? ın çocuklara vertikal ve horizontal geçişinde tükürük transferinin ana etken olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle çocuklara S. mutans geçişinin engellenmesi için çocuğun bakımından sorumlu bireylerin ağız diş sağlığı ve özellikle çürüğün bulaşıcı bir hastalık olduğu konusunda bilgilendirilmesi gerekmektedir. Yüksek çürük değerlerine sahip toplumumuzda ağız diş sağlığı politikalarında çürüğün oluşumunu engellemeye yönelik işlemlerin uygulamaya girmesi ile çürüksüz bir toplum sağlanması için önemli adımlar atılacaktır.Anahtar kelimeler: AP-PCR, Enfektivite penceresi, Horizontal geçiş, Streptokokkus mutans geçişi, Vertikal geçiş,