Ekonomik güçlükler ve evlilik ilişkisi arasındaki bağlantıların aile stres modeli çerçevesinde incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİKMET ŞAHİN
Danışman: AYŞEN GÜRE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aile Stres Modeline göre, ekonomik güçlükler eşler arasındaki ilişkiyi duygusal stress aracılığıyla olumsuz yönde etkilemektedir. Bu doğrultuda araştırmanın temel amacı, ekonomik güçlükler ile evlilik ilişkisi arasındaki bağlantı ve bu bağlantıda algılanan duygusal sıkıntının aracı rolünü aile stres modeli çerçevesinde incelemektir. Bu amaçla öncelikle ekonomik güçlüklerin ekonomik baskı ve parasal endişeleri ne ölçüde yordadığı araştırılmıştır. Daha sonra ekonomik koşulların nesnel ve öznel değerlendirmelerin aile süreçleri üzerindeki etkileri iki ayrı modelle sınanmıştır. İlk modelde nesnel ölçüm olan ekonomik baskı ile evlilik ilişkisi arasındaki ilişki ve bu ilişkide algılanan duygusal sıkıntının aracı rolü irdelenirken, ikinci modelde öznel ölçüm olan parasal endişeler ile evlilik ilişkisi arasındaki ilişki ve bu ilişkide algılanan duygusal sıkıntının aracı rolü incelenmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu, 28-61 yaşları arasında, evli ve Ankara'da yaşayan, 431 evli kadın oluşturmuştur. Araştırmada Demografik Bilgi Formu, Ekonomik Güçlükler İndeksi, Algılanan Duygusal Sıkıntı Ölçeği, Evlilik Doyumu Ölçeği ve Çatışma Taktikleri Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda ilk olarak bulgular, toplam aylık gelir ve olumsuz ekonomik olaylardan oluşan ekonomik güçlüklerin, ekonomik baskıyı (kıt kanaat geçim, maddi ihtiyaçlar ve harcamalarda düzenlemeler/kesintiler) ve parasal endişeleri anlamlı olarak yordadığını göstermiştir. Ancak olumsuz ekonomik olaylar ile ekonomik baskının maddi ihtiyaçlar boyutu arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Araştırmanın ilk modelini sınamaya yönelik olarak yapılan analiz sonuçlarında, ekonomik baskı ile evlilik ilişkisinin doyum ve psikolojik saldırganlık boyutları arasındaki bağlantıda algılanan duygusal sıkıntının tam aracı rol oynadığı görülmüştür. Ayrıca algılanan duygusal sıkıntının ekonomik baskı ile fiziksel saldırı-yaralama arasındaki ilişkiye kısmen aracılık ettiği bulunmuştur. Araştırmanın ikinci modeline ilişkin bulgular, algılanan duygusal sıkıntının parasal endişeler ile evlilik ilişkisinin doyum boyutu arasındaki bağlantıya tam aracılık ettiğini; parasal endişeler ile evlilik ilişkisinin diğer boyutları olan psikolojik saldırganlık ve fiziksel saldırı-yaralama arasındaki bağlantıda ise kısmen aracı rol oynadığını ortaya koymuştur. Genel olarak "aile stres modeli"ni Türk kültüründe sınamaya yönelik çalışmamızın bulguları, anılan modeli desteklemiş ve ilgili alan yazındaki araştırma sonuçlarıyla karşılaştırılarak kültüre özgü farklılıklar açısından irdelenmiştir.