Yüzen Perlit Yatağında Farklı İnkübasyon Sürelerinde Ex Vitro Köklendirilmiş Aronya Mikro Çeliklerinin Yaprak Anatomisi ve Klorofil Kapsamındaki Değişimler

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AML ABDELNABY YOUNUS MOHAMMED

Danışman: Hatice Dumanoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, 'Viking' ve 'Nero' aronya çeşitlerinde mikro çeliklerin yüzen perlit yatağında farklı sürelerde inkübasyonunun (2, 3, 4, 5 ve 6 hafta), ex vitro köklenme ve eş zamanlı dış koşullara alışmasında canlılık ve köklenme, kök ve sürgün gelişmesi, yaprak anatomik özellikleri ve klorofil miktarı üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu incelemeler, yüzen perlit yatağında inkübasyon sürelerinin ve serada 4 haftalık gelişme periyodunun sonunda yapılmıştır. Ayrıca bitkilerin vejetasyon sonunda gelişimleri değerlendirilmiştir. Çalışmada, ex vitro köklenme oranları, inkübasyon süresi 4, 5 ve 6 hafta olan bitkilerde (%94.0-%97.2), 2 ve 3 hafta olanlara (%78.8-%89.0) göre daha yüksek bulunmuştur. Köklenmiş mikro çeliklerde mezofil ve kütikul kalınlıkları inkübasyon süresinin ilerlemesi ile birlikte önemli düzeyde artmış, epidermis hücre sayısı azalmıştır. İnkübasyon süresi 4, 5 ve 6 hafta olan bitkilerde mezofil (101.3±7.5-121.6±2.2 µm) ve kütikul (2.0±0.3-2.7±0.1 µm) kalınlıkları daha yüksek bulunmuştur. Bitkilerin sera koşullarına taşınmasından 4 hafta sonra inkübasyon süreleri arasında önemli bir farklılık olmaksızın canlılık oranları 'Viking'de ortalama %98.6 ve 'Nero'da %96.7 olmuştur. Serada bitkilerin yaprak anatomik özellikleri 4, 5 ve 6 haftalık inkübasyon sürelerinde, yüzen perlit yatağındakilere benzerdir. Ancak, klofil kapsamı serada artışını sürdürmüştür. 'Viking'de inkübasyon sürelerinin ortalaması olarak toplam klorofil miktarı yüzen perlit yatağından çıkartılan bitkilerde 0.34±0.02 mg/g ve serada 4 hafta gelişmiş bitkilerde ise 0.54±0.03 mg/g'dır. 'Nero'da bu değerler, yüzen perlit yatağında ortalama 0.31±0.02 mg/g, serada ise en yüksek 5 ve 6 haftalık inkübasyon sürelerinde sırasıyla 0.64±0.04 ve 0.72±0.04 mg/g'dır. Sonuç olarak, yüzen perlit yatağında mikro çeliklerin 2 ve 3 hafta inkübe edilmesi ex vitro köklenme ve eş zamanlı olarak dış koşullara alıştırmada yetersizdir.