Hakas Türkçesinde fiil söz yapımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERSİN KARTLAŞMIŞ
Danışman: Gülsüm Killi Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hakas Türkçesinde türetme yoluyla yapılan fiil söz yapımının ele alındığı bu tez altı bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde Hakas Türkçesinin Türk dili tasniflerindeki yeri ve Hakas Türkçesi ağızları ve standart dilin kuruluşu hakkında genel bilgi verilmiştir. İkinci bölümde söz yapımının teorik kısmı incelenmiş, fiil ve söz yapımıyla ilgili genel bilgilere değinilmiştir. Bilimsel çevrelerce tartışılan bir konu olan fiilde çatı, olumsuzluk kategorileri hakkındaki fikirlere yer verilmiş ve bu kategoriler eş zamanlı sözcükleşme işlevinde kullanıldığından söz yapımı sürecinin bir parçası olarak değerlendirilmiştir. Üçüncü ve dördüncü bölümde Hakas Türkçesinde isimden fiil ve fiilden fiil yapan ekler biçim ve işlev açısından değerlendirilmiştir. Hakas Türkçesinde fiil söz yapım eklerinin öncelikle yapısal özellikleriyle ilgili açıklamalar yapılmış, daha sonra işlevleri incelenmiştir. Söz yapım eklerinin Eski Türkçedeki ve çağdaş Türk lehçelerindeki durumları da incelenmiş, benzeyen ve farklılaşan yapılar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunların yanında Hakas Türkçesinde fiil söz yapımında Moğolca etkisinin görüldüğü durumlarda, eklerin Moğolcadaki yapı ve işlevleri de ele alınmış ve Hakas Türkçesinde Moğolcadan ödünçlenen ekler, bu eklerin Hakas Türkçesinde yol açtığı biçim-sesbilgisel ve işlevsel değişmeler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Altıncı bölümde Hakas Türkçesinde eklere göre sınıflandırılmış fiil bütüncesi dizin olarak yer alır.