İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Ermenilerle ilişkileri (1908 öncesi ve sonrası)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİM DOĞAN
Danışman: SERDAR SARISIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamızda, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin 1889-1914 yılları arasındaki Ermeni Komitalarıyla olan inişli çıkışlı ilişkileri analiz edilmeye çalışılmıştır. Olaylara her iki taraf zaviyesinden bakmaya gayret gösterdiğimiz bu çalışmada tespit ve temin edebildiğimiz kaynaklar doğrultusunda; Ermeni Komitalarının İttihatçılar ile II. Abdülhamit'i devirinceye kadar sıkı bir işbirliği yaptığı, bunu başardıktan sonra gizli ajandaları olan bağımsızlık hedeflerine ulaşmak için bölücü faaliyetlerine başladıkları görülmüştür. Ortak düşmanları olan Abdülhamit'i devirmek için yapılan yüzeysel işbirliği Adana Olayları sonrasında yerini kuşkuya bırakmıştır. İttihatçıların güçlü bir devlet oluşturma yolunda attıkları adımlara şüpheyle bakan bu komitalar, bağımsızlık mücadelesinden vazgeçme sözünü verdikleri halde, gizliden gizliye Ermeniler arasındaki milliyetçilik duygusunu güçlendirmiş ve onları büyük bir isyan için silahlandırmaya başlamışlardır. Kendi güçleriyle bağımsızlık elde edemeyeceklerini iyi bilen Ermeni Komitaları, büyük güçlerle sürekli irtibat halinde olmuş ve "Anadolu'da Ermenilere katliam yapılıyor" propagandasıyla onların desteğini almaya çalışmışlardır. İttihatçıların devlet yönetiminde ve Ermenilerin eskiden beri süregelen sorunlarını çözmede başarısız olması, bu komitaların Anadolu Ermenileri arasında yaptığı milliyetçi propagandanın etkili olmasına olanak tanımıştır. İttihatçı-Taşnak işbirliği Osmanlı Devleti'nin zayıflığının iyice ortaya çıktığı I. Balkan Savaşı'na kadar devam etmiştir. Bu savaşın ardından devletin, Ermenilerin bağımsız bir devlet kurmalarını engelleyecek gücü kalmadığını düşünen Taşnaklar, işbirliğini bitirmişlerdir. Çökmekte olan devleti kurtarma konusunda, büyük güven duydukları Taşnaklar'dan beklediği desteği bulamayan İttihatçılar, son çare olarak gördükleri Türkçülük politikasına yönelmişlerdir. İttihatçıları bağımsızlık yolunda engel olarak gören Hınçak Komitası ise II. Abdülhamit'in devrilmesinden sonra işbirliğine yanaşmamıştır. I. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla Ermeni Komitaları ile İttihatçılar arasındaki ilişkiler geri dönüşü olmayan bir yola girmiştir. Anahtar Kelimeler: İttihat ve Terakki Cemiyeti, Ermeni Komitaları, Taşnaksutyun,Hınçak.