Türkçe Öğrenici Derlemi (TÖD): Sözcük Sıklığı ve Yanlış Çözümlemesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Dilbilim Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DEREM ÇANGA

Danışman: Dilek Peçenek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında üç kurumda farklı düzeylerde ikinci dil olarak Türkçe öğrenen öğrenicilerin yazılı metinlerindeki sözvarlıkları, sözcük sıklıkları ve yanlışlarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Ankara Üniversitesi TÖMER, İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi DEDAM ve ODTÜ'de Avrupa OBM düzeyleri olan A1, A2, B1, B2, C1 ve C2 düzeylerinde öğrenim gören toplam 319 öğrenicinin ödev ve sınav metinleri toplanmış, bilgisayara aktarılarak sayısallaştırılmıştır ve böylece 94,739 sözcükten oluşan TÖD (Türkçe Öğrenici Derlemi) oluşturulmuştur. Daha sonra bu metinlerin hepsi AntConc yazılımına aktarılarak elde edilen sözcük listesi kullanılarak 4,072 başsözcükten oluşan bir başsözcük listesi oluşturulmuştur. Bu liste kullanılarak, öğrenicilerin yaş, cinsiyet, anadili, düzeyi gibi metin dışı bilgilerine göre oluşturulan alt derlemlerdeki başsözcük sıklıkları listelenmiş ve birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Sonuçta yaş, cinsiyet, anadili ve Türkiye'de kalma süresi gibi değişkenlerin de sıklık listelerinde farklara sebep olabildiği görülmüş olsa da en büyük etmenin öğrenicilerin düzeyi ve metinlerin konusu olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, yanlışları 176 yanlış türüne ayıran bir yanlış sınıflandırması oluşturulmuş ve metinler ve metin dışı bilgilere ek olarak bu sınıflandırma da UAM yazılımına girilmiştir. Daha sonra tüm derlemdeki yanlışlar bu sınıflandırma doğrultusunda yazılımda işaretlenmiş, toplamda 19,992 yanlış saptanmıştır. Derlemde en fazla sayıda yapılan yanlışlar ortografik yanlışlar (%36.6), daha sonra sözdizimsel/biçimsözdizimsel yanlışlar (%31.7), daha sonra biçimsesbilimsel yanlışlar (%14.7) ve son olarak da sözlüksel yanlışlar (%13.2) olmuş, bunlar dışındaki yanlışlar diğer kategorisinde toplanmıştır. Sıklık listelerinde olduğu gibi, burada da yaş, cinsiyet, düzey, Türkiye'de kalma süresi gibi değişkenlere göre alt derlemler oluşturulmuş ve her birinde yapılan yanlışların sayısı ve türü karşılaştırılmıştır. Her değişkene göre oluşturulan gruplardaki her alt grubun diğerlerinden fazla sayıda yaptığı yanlış türleri saptanmış ve bu farklılıkların sebepleri açıklanmıştır.