Plazma hücre farklılaşması gösteren düşük dereceli B hücreli lenfoproliferatif hastalıklarda ayırıcı tanı

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, PATOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALE KIVRAK

Danışman: IŞINSU KUZU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Plazma hücrelerinin eşlik ettiği veya plazma hücre farklılaşması gösteren küçük B hücreli lenfomalar non-Hodgkin lenfomaların ayırıcı tanı güçlüğü yaşanan büyük bir grubunu oluşturmaktadır. Bu grup içerisinde yer alan KLL/SLL, FL, MZL'lar, LPL/ WM ve MCL bulunmaktadır. Plazma hücre farklılaşması gösterebilen bu alt tiplerde histomorfolojik, immünohistokimyasal, moleküler veriler ile klinik ve radyolojik korelasyon da yapılarak çoğu zaman tanıya gidilebilirken, tipik prezentasyonu ile karşımıza gelmeyen, beklenen klasik immünohistokimyasal özelliklerini sergilemeyen ya da histomorfolojik olarak benzer özellikler sergileyen vakalar yanlış tanı almaktadır. Çalışmamızda PHDBHL grubunda yer alan ve bu yönde tanı almış hastalarda, farklı gelişim aşamalarındaki B hücrelerininin işlevlerinde rol alan ve literatürde de bu aşamadaki B hücrelerinden gelişen lenfomaların ayırıcı tanısında umut vaad ettiği söylenen Immune Receptor Translocation-Associated Protein 1(IRTA1), Myeloid Cell Nuclear Differantation Antigen(MNDA), Lymphoid enhancer binding factor-1 (LEF1), Stathmin1 ve CD27 immünhistokimyasal belirteçlerinin tanı gruplarındaki dağılımlarını saptamak ve PHDBHL'larda ayırıcı tanıda kullanılabilirliklerini saptamak amaçlanmıştır. 2005 ile 2014 yılları arasında Ankara Ünversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı'na gelen materyallerden düşük dereceli B hücreli lenfoma tanısı almış ve plazma hücrelerinin eşlik ettiği veya plazmositoid farklılaşma gösteren 93 olguya ait 130 örnek çalışmaya dahil edilmiş ve bu örnekler LEF1, MNDA, CD27, IRTA1 ve Stathmin1 antikorları ile incelenmiştir. LEF1, Stathmin1 ve IRTA1 belirteçleri sırası ile KLL/SLL, FL ve NMZL vakalarında diğer gruplar ile karşılaştırıldığında anlamlı olarak pozitif bulunmuştur. Antikorların pozitif öngörü değeri (Positive Predictive Value: PPV)'ları daha düşük iken, negatif öngörü değeri (Negative Predictive Value: NPV) daha yüksek saptanmıştır. Ayrıca Stathmin1'in Kİ67 proliferasyon indeksi ile korelasyon gösterdiği ve yüksek dereceli lenfomaya transformasyonun izlendiği alanlarda pozitiflik olduğu saptanmıştır. MCL vakalarında denek sayısı çok az olduğu için antikor ifadelerinin geneli yansıttığı şeklinde yorumu mümkün olmamıştır. CD27 dışındaki tüm çalışma antikorları neoplastik hücrelerin plazma hücrelerine dönüşümü oranı arttıkça ifadelerini kaybetmektedir. Bu çalışmada PHDGBL'ların ayrımında en başarılı sonuçlar LEF1, IRTA1 ve Stathmin1 ile alınmıştır. Ayırıcı tanı güçlüğü yaşanan vakalarda diğer tanısal belirteçler ve klinik bulgular ile kombine edilmesi halinde; LEF1 KLL/SLL tanısında, Stathmin1 FL tanısında, IRTA1 NMZL olgularında özellikle monositoid farklılaşma gösterenlerin tanısında, MNDA ise genel olarak MZL tanısında kullanılabilecek yardımcı antikorlardır. Bunların hiçbirisinin tek başına çok kuvvetle bir antiteyi işaret edecek boyanma özelliği bulunmamıştır.