Sanal evren uygulamalarının temporomandibular eklem eğitiminde etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİHA ZERDALİ EKİCİ
Danışman: Mehmet Ali Kılıçarslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Eğitim amaçlı sanal evren tabanlı uygulamaların kullanımı günümüzde giderek artmaktadır. Teknolojinin gelişimi ile birlikte geleneksel yöntemlere dayalı eğitimlerin yerini sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik ve simülasyon tabanlı eğitimler almıştır. Tıp ve diş hekimliği temel eğitimlerindeki anatomi, nöro anatomi, temporomandibular eklem anatomisi gibi bazı 3B yapıların geleneksel eğitim yolları ile öğrenilmesi zorluk yaratmaktadır. Bu nedenle bazı alanlarda sanal evren tabanlı eğitimlerin kullanılması hem eğitmenler hem de öğrenciler açısından kolaylık sağlayacaktır. Bu tez çalışmasının amacı; diş hekimliği fakültesi öğrencilerine temporomandibular eklem ile ilgili hem geleneksel hem de sanal evren tabanlı eğitim verilerek etkinliklerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmek ve diş hekimliği fakültesi öğrencileri ile eğitmenlerinin eğitimde sanal evren tabanlı uygulamalara bakış açısını değerlendirmektir. Bu amaçla tez çalışmasına katılacak gruplar Power analizi ile belirlenmiş ve örnekler n=40 olacak şekilde eğitmen, teorik, SG ve karma grup şeklinde 4 gruba ayrılmıştır. Teorik gruba temporomandibular eklem ile ilgili sadece geleneksel eğitim verilmiş, SG gruba sadece sanal evren tabanlı eğitim verilmiş ve karma gruba her 2 yöntemle de eğitim verilmiştir. Eğitimlerden hemen sonra ve 2 ay sonra ölçme değerlendirme sınavı yapılmış ve hem sanal evren tabanlı uygulamaların eğitimdeki etkinliği objektif olarak değerlendirilmiş hem de bilgilerin akılda kalma düzeyi değerlendirilmiştir. Ayrıca her gruba geri bildirim anketleri ve sanal evrende TME eğitimi görüş anketleri uygulanarak kullanıcıların teknolojiye yönelik kullanım amaçları ve tutumları değerlendirilmiştir. Eğitmen grubunda TME eğitimi ile daha yakından ilgili olan 4 farklı branştaki öğretim üyelerine geri bildirim anketi ve sanal evren uygulaması görüş anketi uygulanmıştır. Sanal gerçeklik gözlükleri (Oculus Meta Quest 2) ile verilen eğitimlerde kullanılan sanal evren tabanlı TME uygulaması bu tez çalışması ve başka çalışmalarda kullanılmak üzere Medeasoft (TMJ models, Medeasoft, Türkiye) tarafından oluşturulmuş ve uzmanlık öğrencisinin de (araştırmacı) içinde bulunduğu 3 yazılım ve bilgisayar mühendisi, diş hekimliği fakültesi anatomi bölümünde eğitim veren 1 Dr. Öğr. Üyesi, farklı diş hekimliği fakültelerinin protetik diş tedavisi bölümünde eğitim veren 1 Prof. Dr. , 1 Doç. Dr. ve 1 Dr. Öğr. Üyesi tarafından geliştirilmiştir. Sanal evrende TME eğitim uygulaması; Unity ( Unity Real-time Development Platform, Unity Technologies, ABD) uygulama geliştirme platformu üzerinde ve Blender (Blender Foundation,ABD), Zbrush (Maxon Computer GmbH, Almanya), Substance Painter (Adobe Substance 3D, Adobe Inc, San Jose, California, ABD) 3B modelleme yazılımları kullanılarak üretilmiştir. Eğitim sonunda uygulanan sanal evrende TME eğitimi görüş anketi ve sanal evren uygulaması geri bildirim anketindeki sorular; diş hekimliği alanında TME eğitiminde sanal evren kullanan başka bir çalışma olmadığı için; uygulamalı eğitimin ön planda olduğu uçuş simülasyon eğitimleri ve sanal evrende nöro anatomi eğitimleri ile ilgili makalelerden referans alınarak ve ilgili çalışmalardaki sorular kendi alanımıza uyarlanarak oluşturulmuştur. Anket yanıtlarından elde edilen verilerin analizleri IBM SPSS statistics 25.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. İki grup arasındaki puan ortalamalarının karşılaştırması için Bağımsız İki Örnek T Testi, ikiden çok grubun puan ortalamalarının karşılaştırması için ANOVA (Tek Yönlü Varyans Analizi) kullanılmıştır. ANOVA sonunda hangi grubun anlamlı farklılığı oluşturduğu Bonferroni testi ile incelenmiştir. Öncesi ve sonrası puan ortalamaları arasındaki fark, Bağımlı İki Örnek T Testi uygulanarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler %95 güven düzeyinde yorumlanmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda sanal evren tabanlı uygulamaların TME eğitiminde kullanılmasının öğrencilerin öğrenme motivasyonlarını artırarak akademik başarı düzeylerini yükselttiği bulunmuştur. Ayrıca geri bildirim anketlerinden elde edilen veriler ışığında öğrenciler ve çalışmaya dahil edilen branşlardaki diş hekimliği fakültesi eğitmenlerinin eğitimde sanal evren tabanlı uygulamaların kullanımına olumlu baktığı görülmüştür. Tezde kullanılan sanal evrende TME eğitimi aplikasyonu daha çok protetik diş tedavisi branşındaki konuları içerdiğinden bu branştaki eğitmenler diğer branşlara göre daha olumlu bakmıştır. Yapılan analizler sonucunda uygulamanın kullanımı ile ilgili en çok alınan olumsuz geri bildirim kullanılan cihazın başta ağırlaşma hissine neden olduğu yönündedir. Tez çalışmamızda kullanılan sanal gerçeklik gözlüğü en yeni model olmadığı için şu an üretilmiş olan ve ileride de üretilecek olan yeni modellerin başlıklarının daha hafif olması bu cihazların eğitimde kullanım kabulü ve niyetini artıracaktır. Sanal evren tabanlı uygulamalar gerek teknik nedenler gerekse maaliyet gibi koşullar nedeniyle geleneksel eğitimin yerini alamayacağı için potansiyel faydalarından yararlanmak adına diğer eğitim sistemlerine yardımcı bir eğitim aracı olarak ve geleneksel sistemlerle birlikte kullanımı diş hekimliği eğitiminde büyük faydalar sağlayacaktır.