Türk edebiyatında serbest şiirin kaynakları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET AKİF ÇETİN
Danışman: ERDOĞAN KUL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:XX. yüzyılın yaygın şiir formu olan serbest şiir XIX. yüzyılda başlayan yenileşme hareketlerinin sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Tanzimat Dönemi'nden başlamak üzere vezin ve kafiye konusunda yapılan denemeler ve yenileşen Türk şiiri hakkında yapılan tartışmalar klasik şiirin kurallarının yıkılarak serbest şiirin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Tanzimat Dönemi'nden başlayarak pek çok yazar ve şair bu sürece katkı sunmuştur. Bazı yazarlar ve şairler vezin ve kafiyenin özgür biçimde, şairin istediği şekilde kullanılması gerektiğini savunurken bazıları vezin ve kafiyenin tamamıyla ortadan kalkmasından yana olmuştur. Bu çalışmada serbest şiirin ortaya çıkmasında etkili olan pek çok tartışma ele alınmıştır. Bu tartışmalardan hareketle çağdaş anlamda serbest şiirin ortaya çıkmasında etkili olan kişiler ve olaylar belirlenmeye çalışılmıştır. Değişen toplumsal ve kültürel yaşam ile birlikte şiir de değişmiştir. Yenileşen Türk şiirindeki hâkim eğilim serbestleşme yönüne olmuştur. Tanzimat ile başlayan yoğun yenilik hamleleri sayesinde şairler klasik şiirin katı kuralları karşısında belli bir özgürlük alanı kazanmışlardır. Bugün çağdaş anlamıyla serbest şiir Cumhuriyet sonrasında yaygınlaşarak şiir alanının en önemli formu hâline gelmiştir. Ancak geleneğin bir ürünü ve yenileşen şiirin doğal sonucu olan serbest şiir, gelenek ile arasındaki bağı tamamen koparmamıştır. Serbest şiirlerde vezin ve özellikle kafiye sistematik olmayan biçimlerde kullanılmaya devam edilmiştir. Bugün artık neredeyse yüz yıllık bir geçmişe sahip olan serbest şiirin kendi geleneğini yarattığı söylenebilir.