Kalp yetmezliği tanısı olan kadınlarda cinsel fonksiyon bozukluğunun ve cinsel yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL KÜÇÜKKAYA
Danışman: İLKNUR MÜNEVVER GÖNENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kalp Yetmezliği (KY) Olan Kadınlarda Cinsel Disfonksiyonun (CD) ve Cinsel Yaşam Kalitesinin (CYK) Değerlendirilmesi Bu araştırma, KY olan kadınlarda cinsel disfonksiyon ve cinsel yaşam kalitesini değerlendirmek ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara Şehir Hastanesi Kalp Damar Hastanesi Kardiyoloji polikliniğine başvuran ve kardiyoloji kliniğinde yatarak tedavi gören 356 kadın hasta oluşturmuştur. Veriler, tanıtıcı bilgiler formu, Kadın Cinsel Fonksiyon İndeksi (KCFİ), Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın (CYKÖ-K) aracılığıyla toplanmıştır. Çalışma bulgularımıza göre; KY sonrası gelişen semptomlardan günlük yaşam aktivitelerini yerine getirirken rahatsız olduğunu belirten kadınlarınn; %50,6'sı dispne, %35,2'si noktüri, %34,3'ü ödem, %30,6'sı halsizlik bildirmiştir. Kadınların %42,1'i KY'nin cinsel yaşamlarını olumsuz etkilediğini ifade ederken, %21,3'ü cinsel problemlerinin KY öncesi başladığını bildirmiştir. Cinsel problemlerinin KY öncesi başladığını ifade eden kadınların %67,1'i var olan problemlerinin daha da kötüleştiğini, KY öncesi cinsel problemi olmadığını ifade edenlerin %35,4'ü KY'nin cinsel yaşamlarını olumsuz etkilediğini bildirmiştir. Kadınların %29,2'si cinsel ilişki sırasında KY semptomlarının kötüleşmesi nedeniyle ölmekten korktuğunu bildirmiştir. Kadınların %80,6'sı kendilerinin cinsellikle ilgili hiç konuşmadıklarını belirtirken, %98'i bir sağlık personeli tarafından cinsellikle ilgili bilgilendirilmediklerini ifade etmiştir. Kadınların %19,8'i cinsellikle ilgili bilgilendirilmek istediğini bildirmiştir. Kadınların %84,8'inde CD saptanmıştır. Kadınlarda en fazla etkilenen alan cinsel istek, en az etkilenen alan uyarılmadır. Yaşın CD'u artırdığı bulunmuştur, 55-60 yaş arası kadınların 61 yaş üstü kadınlara göre CD olma riski 0,171 kat daha azdır. Kadınların kendisi ve eşi çalışmayanlarda, eşi ve kendisinin öğrenim durumu iyi olmayanlarda CD daha fazla görülmektedir. Ailesinin ekonomik durumunu kötü olarak ifade edenlerin uyarılma ve orgazmda sorun yaşadıkları bulunmuştur. Eşlik eden kronik hastalığı olanlarda CD varlığı anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Hipertansiyon ve renal hastalığı olanlarda CD varlığı daha fazla iken, hipertansiyonu olan kadınların uyarılma başta olmak üzere istek hariç tüm alanlarda azalma yaşadığı, böbrek hastalığı olanlarda ise istek başata olmak üzere uyarılma ve orgazmda anlamlı derecede düşüş yaşadıkları bulunmuştur. Menopoz varlığının CD'u yedi kat artırdığı bulunmuştur. Beta blokerlerin ve diüretiklerin CD varlığını artırdığı bulunurken, üçüncü kuşak beta blokerlerden nebivolol kullanan kadınlarda karvedilol kullananlara göre daha fazla CD görüldüğü saptanmıştır. Tüm antihipertansif sınıflarını ve oral antidiyabetikleri kullanan kadınlarda CD daha fazla görülmektedir. Kadınların CYKÖ-K puan ortalaması 75,49±19,37'dir. Yaşın bir birim artması kadınlarda CYK'ni 0,414 kat artırmaktadır buna göre yaş cinsel fonksiyonları azaltırken, CYK'sini artırmaktadır. Görücü usulü ile evlenme ise CYK'sini 5,664 kat düşürmektedir. Ailesinin düzenli geliri olmadığını bildirenlerin, eğitim durumu iyi olmayanların, CYK'si düşük, eşlik eden kronik bir hastalığı olmayanların CYK'si yüksek bulunmuştur. Menopoza girmeyenlerin CYK'si 7,455 kat daha fazladır. KY öncesi cinsel sorunu olduğunu söyleyenlerin, KY'nin cinsel yaşamlarını olumsuz etkilediğini bildirenlerin, cinselliğin şuan önemli olmadığını düşünenlerin, ilaçların cinsel yaşamlarını olumsuz etkilediğini bildirenlerin, cinsel ilişki sırasında ölmekten korkanların, KY'ne adaptasyon sürecinde cinselliklerinin olumsuz etkilendiğini ve eşlerinin bu dönemde onlara anlayışlı yaklaşmadığını ifade edenlerin, bu süreçte kendilerini toplumdan izole ettiklerini ve bunun da cinsel yaşamlarını olumsuz etkilediğini söyleyenlerin, sağlık personeli ile cinsellikle ilgili konuşurken utananların ve onları utandıracağından çekinenlerin, cinsellikle ilgili bilgi verilmediğinde kaygı seviyelerinin yükseldiğini bildirenlerin CYK'si düşük bulunmuştur. Kadınlarda CD ile cinsel yaşam kalitesi arasında düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı doğrusal ilişki saptanmıştır. Bu sonuca göre yaşlı kadın KY hastalarında CD olmasına rağmen CYK'leri yüksektir. Sonuç olarak, KY olan kadınlarda CD oranı yüksek olup, birçok faktör CD varlığını ve CYK' sini etkilemektedir. Bu yüzden hemşireler tarafından KY olan kadınlar süreç içerisinde CD açısından değerlendirilmeli, risk faktörlerinin takibi yapılmalı ve değişimler kaydedilmelidir. Kadının cinsel problemi CD kriterlerine uymasa da mutlaka müdahale edilmeli, eş/partnerle olan ilişkisel faktörler ele alınmalıdır. Tüm KY olan kadın hastalara eşleri ile birlikte cinsel problemlerinin seviyesine bakılmaksızın cinsel sağlık eğitimi verilmeli ve gerekirse hastalar eşleri/partnerleri ile birlikte bir cinsel sağlık terapistine /uzmanına yönlendirilmelidir. Anahtar Sözcükler: Cinsel Disfonksiyon, Cinsel Yaşam Kalitesi, Kalp Yetmezliği, Kadınlar.