Hukuki bakımdan uluslararası deniz ticaretinde temiz konişmento
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP TUNCA ÖZCAN
Danışman: HAKAN KARAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Uluslararası deniz ticaretinde temiz konişmento kavramına, sadece konişmento hamili ile taşıyan arasındaki taşıma hukukunu ilgilendiren hukuki ilişki içinde değil, CIF, FOB, CFR kaydı ile akdedilen yüklemede satış mahiyetindeki denizaşırı satış sözleşmeleri ve bu sözleşmelerde ödeme şekli olarak seçilen akreditif bakımından da başvurulmaktadır. Yüklemede satışlarda satın aldığı malı bizzat görmek ve incelemek fırsatı olmayan kimseler, eşya henüz denizde taşınmakta iken temiz konişmentonun ibraz edilmesi karşılığında satış bedelini ödemektedirler. Ödemenin akreditif ile yapılmasının kararlaştırıldığı durumda da banka kendisine temiz konişmento ibraz edilmesi karşılığında ödeme yapmaktadır. Uygulamada temiz konişmento tanımına ulaşmak için bir ölçüt olarak konişmentolarda önceden basılı "dış görünüm olarak iyi hal ve durumda yüklenmiştir" kaydından yararlanılmaktadır. Taşıyan konişmentodaki bu beyanı ile eşya veya ambalajının makul bir şekilde incelenip denetlendiğini ve bir ayıp ya da eksiklik tespit edilmediğini açıklamaktadır. Ancak eşyanın dış görünümünde bir ayıp ya da miktarında eksiklik tespit edilmişse, uygulamada genellikle "marjinal kayıtlar" olarak ifade edilen çekinceler, taşıyan tarafından konişmentoya eklenmektedir. Konişmentoya marjinal kayıt eklenmesinin sonucu, konişmentonun temiz statüsünü kaybetmesidir. Ancak günümüzde temiz konişmento hakkında mevzuatta ve öğretide yapılmış kesin bir tarife ulaşılamamıştır. Gerek denizde eşya taşıma sözleşmesi gerekse denizaşırı satış sözleşmeleri ve akreditif ile ödeme şeklinde aynı kavramın kullanılması, "temiz konişmento"nun farklı biçimlerde tanımlanmasını önleyememiştir. Bu nedenle temiz konişmento hakkında yeknesak bir tanım oluşturulmalı, hem denizde eşya taşıma sözleşmesi hem UCP ve Incoterms bakımından temiz konişmento içeriği birbiri ile tutarlı olmalıdır. Akreditif bankasından ödeme elde etmek isteyen yükleten sık sık taşıyana garanti mektubu teklifinde bulunarak onun temiz konişmento düzenlemesinden doğan her türlü sorumluluğu sebebi ile uğrayacağı zararı tazmin etmeyi taahhüt etmektedir. Çünkü yükletenin teklif ettiği garanti mektubu karşılığında taşıyanın düzenlediği temiz konişmento, genellikle eşya veya ambalajı hakkında yanlış bilgiler içeren gerçeğe aykırı bir konişmentodur ve bu konişmentoyu düzenlemesi taşıyanın sorumluluğunu doğurmaktadır.