Kadı Abdülcebbar'da lütuf teorisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHSUM AYTEPE
Danışman: ŞABAN ALİ DÜZGÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Bu çalışma, Kadı Abdülcebbar'ın lütuf kavramı ekseninde geliştirdiği düşünceleri ele almaktadır. Onun bu konudaki düşünceleri giriş ve üç bölümde ele alınmıştır. Giriş kısmında lütuf kavramı, ahlak felsefesindeki karşılığı olarak görülebilecek inayet kavramı ile mukayese edilerek ele alınmıştır. Birinci bölümde, lütuf teorisinin dayandığı düşünsel arka plana işaret edilmiştir. Bu doğrultuda, Mu'tezile'nin adalet ilkesi kapsamında değerlendirilen kudret, irade, eylem ve bilgi konularına Allah ve insan açısından değinilmiştir. Kadı'ya göre Allah'tan insana ulaşan bir yardım olarak lütuf kavramı kudret, irade, bilgi gibi dinamikler dikkate alınarak ele alınabilir. İkinci bölümde, lütuf kavramının terminolojik ve problematik çerçevesi belirlenmeye çalışılmıştır. Bu şekilde Kadı'nın kavrama getirdiği açılımın sınırlarına ulaşılmaya çalışılmıştır. Kadı'ya göre lütuf teklife ilişkin konular için geçerlidir, teklif ise kişinin en başta özgür seçimini esas almaktadır. Allah'ın teklife muhatap kıldığı insana yardım etmesi vaciptir. Ancak buradaki vucubiyet ahlaki bir değer taşır. Üçüncü bölümde, Kadı'nın lütuf teorisiyle temellendirmek istediği konulara değinilmiştir. Bu bağlamda kötülük problemi, şeriat, nübüvvet ve bilgi gibi konulara yer verilmiş ve Kadı'nın bunları lütuf ile nasıl temellendirdiği gösterilmeye çalışılmıştır. Kadı'ya göre, Allah tarafından gelen elemler lütuftur. Şeriat, nübüvvet ve bilgi, iyiyi seçmeye yaklaştıran nitelikleriyle lütuftur.