Orta anadolu koşullarında mera ıslahı çalışmalarında kullanılabilecek bazı üstten tohumlama uygulamalarının etkinliğinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERDAL EREN YELER

Danışman: Hayrettin Kendir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 2022-2023 ve 2023-2024 üretim sezonlarında Ankara, Gölbaşı, İkizce lokasyonunda, klimaks bitki türlerini büyük oranda kaybetmiş bir merada, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çalışmada, serpme+tırmıklama (S+T), serpme+tırmıklama+malçlama (S+T+M), doğrudan ekim (DE), çift yönlü doğrudan ekim (ÇYDE) ve serpilen tohumların toprağa bastırılması (B) yöntemlerinin iyi cins mera bitkileri tohumlarının çimlenip, gelişmesi ve ortamda tutunmasındaki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; metrekarede çıkış yapan bitki sayısında en yüksek değer DE yönteminde 17.96 adet, fide sayısında ise her iki yılda, en yüksek değer ÇYDE yönteminde sırasıyla 6.29-2.00 adet şeklinde kaydedilmiştir. Çalışmanın yürütüldüğü yıllarda, ÇYDE yönteminde, baklagil/buğdaygil doğal bitki boyu (5.39-6.34 cm /6.58-10.23 cm), yaş/kuru ot verimi (46.92-51.86 kg da-1/18.40-20.33 kg da-1), botanik kompozisyonda baklagil/buğdaygil oranı (%10.89-11.46/ %3.80-4.69), ham protein oranı/verimi (%8.04-13.50/1.46-2.68 kg da-1), ADF oranı (%35.63-33.82) ve sindirilebilir suru madde oranı (SKMO) (%61.14-62.57) kriterlerinde en yüksek değeri göstermiştir. Gübre dozları, yalnızca ham protein oranında öne çıkan uygulamalar olarak belirlenmiş, G1 (5 kg da-1) dozu (%12.36), G2 (10 kg da-1) dozuna (%10.14) göre daha etkili olmuştur. Araştırmada incelenen; NDF, ADF, SKMO ve toprağı kaplama oranı kriterlerinde, tohumlama yöntemleri x gübre dozları bakımından, önemli interaksiyonlar belirlenmiştir. Çalışmanın başlangıcında mera vejetasyonda buğdaygiller, baklagiller ve diğer türlerin oranları sırasıyla %44.94, %13.50 ve %41.60 olarak tespit edilmiş, çalışmanın sonunda bu türlere ait oranlar sırasıyla %40.45, %15.73 ve %42.70 olarak kaydedilmiştir. Uygulanan tohumlama yöntemleri arasında ÇYDE yönteminin diğer yöntemlere göre mera ıslahında daha etkin olduğu tespit edilmiştir.