Akademik unvan olgusu, akademik yükseltme ve atama sürecinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİNALİ TUNÇ
Danışman: KASIM KARAKÜTÜK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmayla, akademik unvanların, akademik yükseltme veatama sürecinin, öğretim elemanlarının zihinlerine, davranışlarına,yaşamı algılayışlarına, bilimden ve bilgiden beklentilerine, öğretimelemanı kimliğinin oluşumuna, akademik çalışmaların niceliği veniteliğine, üniversitedeki insan ilişkilerinin içeriğine olan yansımalarınıdeğerlendirmek amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modelinde olanaraştırmanın evrenini, 2004-2005 öğretim yılında Türkiye'deki 51 devletüniversitesinde görev yapan 79.555 öğretim elemanı oluşturmuştur.Araştırmada tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanınörnekleminin belirlenmesinde öğretim elemanlarının görev yaptıklarıüniversitelerin doçentlik atama ölçütlerinin düzeyine (I. Grup, II. Grup veIII. Grup), bilim alanlarına (fen, sağlık, sosyal) ve unvanlarına (profesör,doçent, yardımcı doçent, araştırma görevlisi) göre üç aşamalıtabakalama yapılmıştır. Araştırmanın örnekleminde 382 öğretim elemanıyer almıştır. Araştırmada amaçlara uygun olarak, akademik unvanolgusu, akademik yükseltme ve atama sürecinin değerlendirilmesiamacıyla araştırmacı tarafından hazırlanmış olan anket ile elde edilenverilerin analizi yapılmıştır.Öğretim elemanlarının, akademik çalışma konusu seçimindeöncelikle gözönünde bulundurdukları durumların ilk üçü frekans veyüzde dağılımları ile betimlenmiştir. Yine öğretim elemanlarının,akademik unvan olgusu, akademik yükseltme ve atama süreciylebağlantılı olarak üniversitede yaşandığı varsayılan sorunlar arasından enönemli gördükleri üç tanesi frekans ve yüzde dağılımları ilebetimlenmiştir. Akademik unvan olgusu boyutu ve akademik yükseltmeve atama süreci boyutuna ilişkin görüşler ise aritmetik ortalama,standart sapma, yüzde, frekans ve sıra değerleri ile betimlenmiştir.Öğretim elemanlarının, akademik unvan olgusu, akademik yükseltme veatama süreci konusundaki görüşlerinin, görev yaptıkları üniversiteninatama ölçütlerinin düzeyine, görev yaptıkları bilim alanlarına veunvanlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için tek faktörlüvaryans analizi uygulanmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, öğretim elemanları, akademik çalışmakonusu seçiminde, en fazla toplumsal sorunlarla ilgili güncel ve dahaönce fazla çalışılmamış konulara öncelik vermektedirler. Yine öğretimelemanları, en fazla akademik çalışmalarda toplumsal yararın gözardıedilmesini, nitelikli akademik çalışmaların azalmasını ve üniversitedeeleştirel düşüncenin gelişememesini, akademik unvanlar, yükseltme veatama süreciyle bağlantılı görmektedirler.Öğretim elemanları, akademik unvanların anlamı, işlevi veakademik yaşama etkileri konusunda olumsuz görüşlere sahiptirler.Öğretim elemanları, unvanların yükselmesinin üniversite olanaklarındandaha fazla yararlanmayı sağladığını düşünmektedirler. Ayrıca belirliyönetsel görevlere atanabilmenin unvanlara bağlı olmasının, unvanların,güç konumlarına ulaşma aracı olarak görülmesine neden olduğunu veunvan sıradizininin (hiyerarşisinin), öğretim elemanları arasındademokratik insan ilişkilerinin geliştirilmesini sınırlandırdığınıdüşünmektedirler. Diğer yandan öğretim elemanları, unvanlarınyükselmesiyle birlikte, öğretim elemanlarının bilgi ve beceri düzeylerininartmadığını, yapılan akademik çalışmaların niteliğinin gelişmediğinidüşünmektedirler.Öğretim elemanları, yükseltme ve atama ölçütlerinin, çalışmalarınniteliğinden çok, yayın sayısı ve puan gibi niceliksel değerleri ön planaçıkarmasının bilimsel gelişmeye katkı getirmediğini, yükseltme ve atamaölçütlerinin yerine getirilmesinde öğretim elemanlarına sağlananolanakların yeterli olmadığını düşünmektedirler. Ayrıca yükseltme veatama ölçütlerinin öğretim elemanlarını fazla kaynak, zaman ve emekgerektiren, kuram üretmeye yönelik temel araştırmalar yerine, derinliğiolmayan, kısa zamanda gerçekleştirilebilir çalışmalar yapmayayönlendirdiğini düşünmektedirler.