Radyoterapide kullanılan karbon fiber masanın dozimetrik etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Nükleer Bilimler Enstitüsü, Medikal Fizik Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURCU GERÇEK

Danışman: AYŞE KAŞKAŞ ÖZTEPE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma hastaya uygulanan radyoterapi tedavisi sırasında tedavi masasının hastanın cilt dozuna etkisini dozimetrik olarak ortaya koymak için yapılmıştır. Bu amaçla, hastanın bilgisayarlı tomografi (BT) simülasyon görüntüleri elde edilirken termolüminesans dozimetre (TLD) lokalizasyonu için referans olacak işaretleyiciler hastanın cildine yerleştirilmiştir. Farklı tümör lokalizasyonu bulunan hastaların bir kısmına yoğunluk ayarlı radyoterapi (YART), bir kısmına ise konformal planlama tekniği uygulanmıştır. YART tekniği 6 MV, konformal planlama tekniği ise 15 MV foton enerjisi kullanılarak uygulanmıştır. Tedavi planları elde edildikten sonra cilt dozunun en yüksek olduğu noktaların referans işaretleyiciye göre konumu belirlenmiştir. Hasta tedaviye alınmadan önce belirlenen koordinatlara önceden kalibre edilmiş TLD'ler yerleştirilmiştir. Her hasta için TLD kullanılarak alınan ölçüm sonucu ile tedavi planlama sistemi (TPS) arasındaki doz farklılıkları incelenmiştir. Yaptığımız çalışmada, supine (sırt üstü) pozisyonunda 8 prostat, 1 rektum ve 1 kemik metastazı tanısı olan toplam 10 hastaya YART tedavi tekniği uygulanmıştır. Sol ve sağ gluteus (kalça) bölgesine yerleştirilen TLD'ler ile alınan ölçüm değerleri incelenmiştir. Sol gluteus için, TPS'de okunan ortalama cilt dozu 37,4 ± 17,2 cGy iken TLD ile alınan ölçümler sonucu elde edilen ortalama değer 46,8 ± 17,4 cGy olup karbon fiber masanın 1,3 katlık bir artışa, sağ gluteus için ise sırasıyla 36,8 ± 18,2 cGy ve 49,4 ± 22,6 cGy olduğu ve 1,3 katlık bir artışa sebep olduğu belirlenmiştir. Farklı lokalizasyonda tümör yerleşimi olan 6 hastaya ise konformal tedavi tekniği uygulanmış ve TLD'ler tek bir bölgeye yerleştirilmiştir. TPS ve TLD ile alınan ölçüm sonuçlarının ortalamaları sırasıyla 142,7 ± 29,3 cGy ve 257,6 ± 80,7 cGy olup, ölçülen doz değerlerinin arasında 1,8 kat farklılık olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, hasta ile radyasyon demeti arasında bulunan tedavi masasının ciltte önemli miktarda doz artışına sebep olduğu görülmüştür. Cilt koruyucu etki, tedavi masası ve alan boyutundan büyük oranda etkilenmektedir. Alan boyutunun artması ve radyasyon demeti ile hasta arasına tedavi masasının girmesi sonucu yüzeyde oluşan sekonder elektronlar, cilt dozunun artmasına sebep olmaktadır.