Yaşlılarda farklı glomerüler filtrasyon ölçüm yöntemlerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVGİ ARAS
Danışman: Tahsin Murat Turgay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Yaşlılarda farklı glomerüler filtrasyon hızı ölçüm yöntemlerinin karşılaştırılması" Yaşlılarda Glomerüler filtrasyon hızının (GFR) bilinmesi önemlidir. Çünkü böbrek yetmezliğine bağlı özellikle kardiyovasküler mortalite ve morbidite artmaktadır. Yaşlılarda serum kreatinini (Skr) azalmış GFR de bile normal olabilmektedir. Bu yüzden GFR tahmini için değişik formüller üretilmiştir. Yaşlı ve malnütrisyonu olan hastalar normal Skr, azalmış GFR'ye sahip oldukları için özel risk grubunu oluşturmaktadırlar. Akut bakım için hospitalize edilmiş yaşlı hastalarda, akut hastalığın etkisinin kronik tabloya eklenmesi ile birilikte böbrek yetmezliği için yüksek risk taşırlar. Bu tür hastaların bilinmesi önemlidir, çünkü azalmış GFR, böbrek yolu ile atılan ilaçların dozlarının ayarlanmasını ve nefrotoksik ilaçlardan kaçınmayı gerektirir. Inülin klirensi ile GFR ölçümü "altın standart" olarak kabul edilmektedir. Fakat elde edilmesinin zor olması, enjektable formlarının olması, serum ve idrarda örnekleme yapılmasının zor olması bu yöntemin rutinde kullanılmasını kısıtlamaktadır. Bu yüzden endojen kreatinin klirensi (KrKI) ile GFR hesaplanması hala en popüler metottur. Fakat özellikle yaşlılarda 24 saat idrar biriktirilmesinin yarattığı zorluklar bu yöntemin sensitivitesini azaltmaktadır. Yapılan çalışmalar ile en sık kullanılan Cockcroft- Gault (CG) ve Modification of Diet in Renal Disease(MDRD) formülleri arasında 65 yaş ve üstü kişilerde önemli farklılıklar olduğu dikkati çekmiştir. Radyoizotopik tekniklerinin uygulanması kolay ve sensitivitesi yüksek olduğu için GFR ölçümünde kullanılması önerilmektedir. Biz çalışmamızda Geriatri Servisinde yatarak tedavi edilen hastalarda 24 saatlik idrarda KrKI, CG ve MDRD formüllerinin "mTc- DTPA metodu ile korelasyonunu değerlendirdik. Çalışmamıza yaşlan 65 ve 90 arasında değişen toplam 63 hasta (46'sı kadın, 17'si erkek ) alınmıştır. Birinci metot olan KrKI metodu 24 saatlik idrar volümü (V), 24 saatlik idrarda kreatinin (İkr), Skr değerleri ile hesaplanmaktadır(KrKI= Ikr *V7 Skrx 1440). ikinci metot olan CG formülü [ CG= (140-yaş)xVA/Skrx72x(0,85 kadınsa)] aktüel ağırlık (CGa) ve ideal ağırlığa (CGi) göre ayrı hesaplanabilir. İdeal kilo erkeklerde 50 kg+2.3 x [boy(cm)-1 52.4/2.54], kadınlarda 45.5 kg+2.3x[ boy(cm)-1 52.4/2.54 ] olarak hesaplanır. Üçüncü formül olan MDRD, Skr, serum üre(Su), serum albumin (Alb) değerlerini kullanılarak hesaplanır [MDRD1 = 170 x Skr"°"9 x yaş"0176 x(0, 762 kadınsa) x (1,180 siyahsa) x Su"0,170 x Alb+0,31 ]; [MDRD2 = 186x Skr"1,154 x yaş-0203 x(0, 742 kadınsa) x (1,212 siyahsa)]. 99mTc- DTPA prosedürü ile GFR hesaplandı. Hastaların ortalama yaşları 73.02±5.47 (65-90 yaş arası)idi. Ortalama Skr değeni. 1± 0.52 mg/dl. KrKI ile hesaplanan ortalama GFR değeri 56.6±25.98 ml/dak olarak bulunmuştur. CGa, CGi, MDRD1 ve MDRD2 için bulunan GFR değerleri sırası ile 59.46±20.74 ml/dak, 56.39±10.39 ml/dak, 62.48±18.3ml/dak ve 54±16.86ml/dak'dır. 99mTc- DTPA yöntemi ile GFR değeri 56.39±18.33ml/dak olarak bulunmuştur. 99mTc- DTPA ile en anlamlı korelasyon CGi ile saptanmıştır(r=+0.60, p<0.001). Ayrıca 99mTc-DTPA ile MDRD1, MDRD2, KrKI ile saptanan GFR değerleri arasında anlamlı korelasyon saptanmıştır (Sırası ile r=+0.53, r=+0.52, r=+0.51 ve sırası ile p=0.001,p=0.001,p=0.005). Sonuç olarak yaşlıları ilaçların toksik etkilerinden korumak, ilaç dozlarını ayarlamak için GFR'yi bilmek önemlidir. 99mTc-DTPA GFR tahmini için standart, referans bir metottur, fakat pahalı olduğu ve her merkezde yapılamadığı için yaşlılarda GFR tahmininde ucuz, kolay bir yöntem olan CGi formülü önerilir. 99mTc- DTPA ile CGi'ye göre daha zayıf korelasyona sahip, 24 saat idrar biriktirme gibi zorluğu olan KrKI'nin yaşlıda kullanılması uygun görünmemektedir. Yaşlılarda, güvenilir sonuçlar için daha büyük hasta gruplarına sahip çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır. Anahtar sözcükler: Glomerüler filtrasyon hızı, izotopik klirens metotları, Cockcroft- Gault, Modification of Diet in Renal Disease, kreatinin klirensi