Türkiye'de bulunan arı ırklarından elde edilecek arı zehiribileşiminin analizi ve antikanserojen etkilerinin invitro olarak araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, VETERİNERLİK FARMAKOLOJİ VE TOKSİKOLOJİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİNEM PEHLİVAN

Danışman: Ender Yarsan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Apiterapi, arı ürünlerinin, tamamlayıcı olarak çeşitli hastalıkların tedavisinde ve/veya hastalıklardan korunmak amacıyla kullanılmasıdır. Bu doktora tez çalışmasında, ülkemizde Afyon, Ankara, Balıkesir, Denizli, Muğla illerinde ki Apis meliffera L. arılarından zehirlerin elektroşok yöntemi kullanılarak elde edilmesi, bu zehirlerin apamin, fosfolipaz A2 ve melittin bakımından içerik analizlerinin yapılması, zehirlerin kolorektal adenokarsinoma ve glioblastoma multiforme kanser hücreleri üzerinde sitotoksik etkinliklerinin ortaya konulması hedeflenmektedir. Çalışmada, işlem yapılmayan negatif kontrol grubu, çözücü kullanılan çözücü kontrol grubu, Afyon-Ankara-Balıkesir-Denizli-Muğla illlerinden elde edilen bal arısı zehirlerinin uygulandığı gruplar ve triton-x uygulanan pozitif kontrol grubu olmak üzere in vitro deney grupları oluşturulmuştur. İlk olarak, kovanlara yerleştirilen arı zehiri toplama aleti yardımıyla ve elektroşok yöntemiyle, arılara zarar vermeden, zehir örnekleri toplanmıştır. DMSO içerisinde arı zehirlerinin farklı konsatrasyonları oluşturulmuştur. Arı zehirleri Caco-2 ve T98G hücrelerine uygulanarak 24 saat inkübe edilmiş ve süre bitiminde yüzde hücre canlılıkları MTT, Nötral Kırmızı ve LDH analiz yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. Her iki hücre hattında da tüm arı zehirlerine ait IC50 değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş, her iki hücre hattında da yüzde sitotoksisite cevaplarında konsantrasyona bağlı artış görülmüştür. Sonuçlar istatistiki bakımdan değerlendirilmiştir. MTT ve LDH analizlerine göre her iki hücre hattında da, Nötral Kırmızı analizinde ise sadece T98G hücrelerinde sitotoksik etkinliği en fazla olan arı zehirinin Denizli olduğu belirlenmiştir. Nötral Kırmızı analizine göre Caco-2 hücreleri için sitotoksik etkinliği en fazla olan il Balıkesir olarak belirlenmiştir. Caco-2 hücrelerinde Denizli ilinden elde edilen zehirin IC50 değeri MTT analiziyle 12,42 ∓ 0,19 µg/mL, LDH analiziyle 8,19 ∓ 0,61 µg/mL, T98G hücre hattında MTT analiziyle 5,98 ∓ 0,40 µg/mL, LDH analiziyle 5,04 ∓ 0,17 µg/mL bulunmuştur. Caco-2 hücrelerinde MTT, Nötral Kırmızı ve LDH analizlerinde, sitotoksik etkinlik en düşük Afyon ilinde bulunmuş ve IC50 değerleri sırasıyla; 18,08 ∓ 1,31 µg/mL, 14,72 ∓ 0,35 µg/mL, 19,52 ∓ 0,58 µg/mL bulunmuştur. T98G hücrelerinde ise en düşük sitotoksik etki MTT ve Nötral Kırmızı analizlerinde Afyon ilinde, LDH analizinde Ankara ilinde belirlenmiştir. Arı zehirlerinin değişen apamin, melittin ve fosfolipaz A2 miktarları ve hücreler üzerinde ki sitotoksik etkinlikleri değerlendirilmiş ve genel anlamda zehirlerin melittin, fosfolipaz A2 miktarları ve IC50 değerleri arasında negatif korelasyon bulunmuştur. Belirtilen değerlendirmeler doğrultusunda, çalışmamızdaki arı zehirlerinin etkinliği ve etki mekanizmalarının daha kapsamlı değerlendirilmesi için, farklı inkübasyon süreleri ve konsantrasyonlarda da değerlendirilmeleri, hücre içi etki mekanizmalarının araştırılması ve araştırmaların in vivo deneylerle desteklenmesi yararlı olacaktır.