Zayıflama diyeti uygulayan hafif şişman ve şişman kadınlarda aşırı besin isteği ve yeme davranışlarının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, beslenme ve diyetetik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEVVAL ARAZ
Danışman: Funda Pınar Çakıroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma özel bir hastanenin Beslenme ve Diyet Polikliniği'ne başvuran 19 yaş üstü gönüllü yetişkin kadınların katıldığı 8'i hafif şişman 18'i şişman olan 26 kadın ile yürütülmüştür. Araştırmanın amacı; zayıflama diyeti uygulayan hafif şişman ve şişman kadınların aşırı besin isteği, yeme davranışlarının değerlendirilmesi ve hastane diyetsiyeninin önermiş olduğu zayıflama diyetinin kadınların vücut kompozisyonuna, biyokimyasal parametrelerine etkisini incelemektir. Diyet öncesi ve diyet sonrası olmak üzere araştırmada veriler anket aracılığı ile yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Araştırmaya katılan kadınların ortalama yaşı 37,5±9,4 yıl (20-56 yaş) olup hafif şişman ve şişman kadınların ortalama 1961,7±457,7 kkal/gün enerji aldığı ve enerjinin %43,0±9,0'ı karbonhidrattan, %14,0±3,8'i proteinden, %43,0±7,5'i yağdan geldiği tespit edilmiştir. Zayıflama diyetine başlamadan önce araştırmadaki kadınların vücut ağırlığı, boy uzunluğu, BKİ, vücut yağ kütlesi, bel çevresi ve boyun çevresi sırası ile 80,7±10,7 kg, 1,58±0,07 m, 32,2±3,6 kg/m², 32,3±7,8 kg, 98,2±8,9 cm ve 35,6±2,5 cm olduğu belirlenmiştir. Altı haftalık zayıflama diyeti sonunda hafif şişman ve şişman kadınların vücut ağırlığında, BKİ, vücut yağ yüzdesi, vücut yağ kütlesi, kas kütlesi, su yüzdesi, su kütlesi, bel çevresi, kalça çevresi, bel-boy oranı ve boyun çevresinde anlamlı bir şekilde azalma tespit edilmiştir (p<0,05). Zayıflama diyeti sonrasında HDL-c seviyelerinin her iki grupta azaldığı tespit edilmiştir (p<0,05). Hafif şişman kadınların aşırı besin isteği zayıflama diyeti öncesinde 117,6±26,1 puan iken önerilen altı haftalık zayıflama diyeti sonrasında 27,9±20,2 puan azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Şişman kadınların aşırı besin isteği toplam puanı 118,4±38,3 iken altı haftalık zayıflama diyeti ile 25,1±24,4 puan azaldığı saptanmıştır (p<0,05). Hafif şişman ve şişman kadınların diyet öncesine kıyasla altı haftalık zayıflama diyeti sonrasında kontrolsüz yeme, duygusal yeme ve açlığa duyarlılık puanı azalırken bilişsel kısıtlama puanının arttığı saptanmıştır. Diyet öncesi enerji alımını artmış olması, bilişsel kısıtlama puanını azaltırken kontrolsüz yeme ve açlığa duyarlılık puanlarını artırdığı görülmektedir (p<0,05). Ayrıca hafif şişman kadınlarda aşırı besin isteğinin yağ yüzde ve yağ kütlesindeki değişimi ile negatif ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Şişman kadınlarda tüketilen yağ miktarındaki değişimin kontrolsüz yeme, duygusal yeme, açlığa duyarlılık ve aşırı besin isteği puanları ile pozitif korele olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bu bağlamda ağırlık kaybını amaçlayan kişiselleştirilmiş sürdürülebilir diyetlerde hafif şişman ve şişman kadınların yeme davranışlarının iyileştirilmesi, aşırı besin isteğinin kontrol edilmesi ile obezitenin önlenmesi ve tedavisi amaçlanmalıdır. Anahtar Sözcükler: aşırı besin isteği, obezite, yeme davranışı