Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli evlilik öncesi ilişki güçlendirme programının psikolojik esneklik ve ilişki kabulü üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAİDE UMUT ZEYBEK ÇAKTI

Danışman: İlhan Yalçın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, evlilik öncesindeki bireyler için Kabul ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Evlilik Öncesi İlişki Güçlendirme Programı'nın (KKT-EÖİGP) psikolojik esneklik ve ilişki kabulü üzerine etkisi incelenmiştir. Araştırmada yarı deneysel desenlerden ön test, son test, izleme kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak Psikolojik Esneklik Ölçeği (PEÖ) ve İlişki Kabul Ölçeği (İKÖ) kullanılmıştır. Araştırma kapsamında İlişki Kabul Ölçeği'nin Türkçeye uyarlaması yapılmıştır. Ayrıca çalışma kapsamında Kabul ve Kararlılık Terapisi temel alınarak Sosyal Öğrenme Kuramı, Danışan Merkezli Kuram ve Psiko-sosyal Gelişim Kuramı ile desteklenerek 8 haftalık KKT-EÖİGP geliştirilmiş, programın etkililiğin sınanmasına ilişkin uygulama süreci 6 çift ile yürütülmüştür. Bu çiftlerin 3'ü deney 3'ü kontrol grubunda yer almaktadır. Deney grubuna KKT-EÖİGP uygulanmış, kontrol grubuna ise katılımcılardan katılım talebi gelmediği için herhangi bir uygulama yapılamamıştır. Verilerin analizinde Mann Whitney U testi ile Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmış ayrıca bireysel değişimlerin anlamlılığını göstermek amacıyla Klinik Anlamlılık testi yapılmıştır. Ayrıca programın etkililiğini belirlemeye yönelik nicel ölçümlere ek olarak deney grubundan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile alınan görüşler incelenmiştir. Buradan elde edilen verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda KKT-EÖİGP'un evlilik öncesindeki bireylerin psikolojik esnekliklerini ve ilişki kabullerini artırmada etkili olduğu ve 8 hafta sonra da bu etkinin sürdüğü tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda programın psikolojik esneklik ve ilişki kabulü üzerinde etkili olduğuna yönelik değerlendirmelerin olduğu görülmüştür. Programın katılımcıların ilişkilerine yönelik farkındalık düzeylerine önemli katkıları olduğu belirtilmiştir. Elde edilen bulgular sunularak alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır. Araştırmacılara, araştırma ve sonuçlara dayanılarak öneriler sunulmuştur.