Türkiye'de yetişen bazı achillea l türleri üzerinde farmakognozik araştırmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELMAN ŞABANOĞLU
Danışman: MEHMET LEVENT ALTUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Achillea mitolojik bir bitki olup Asteraceae familyasına ait, özellikle kuzey yarımkürede yetişen ve dünyada 100'den fazla türle temsil edilen bir cinstir. Ülkemizde ise 30 taksonu endemik olmak üzere toplam 52 taksonla temsil edilmektedir. Üzerinde en fazla bilimsel çalışma yapılan Achillea millefolium L. türüdür. Achillea türleri halk hekimliğinde ateş düşürmek, soğuk algınlığını gidermek, sindirim şikayetlerini gidermek ve yaraları iyileştirmek amacıyla kullanılmaktadır. Ülkemizde doğal olarak yetişen A.biebersteinii Afan., A. setacea Waldst. & Kit.ve A. wilhelmsii C. Koch. türlerinin içerdiği etken madde grupları belirlenmiş, Avrupa Farmakopesi esas alınarak farmakope analizleri yapılmıştır. Bitkilerin çiçek, yaprak ve köklerinin içerdiği toplam fenolik madde miktarları ile içerdikleri fenolik bileşikler HPLC ile kalitatif ve kantitatif olarak tespit edilmiş ve antioksidan aktiviteleri araştırılmıştır. Ekstrelerin toplam fenolik madde miktarları Folin-Ciocaltaeu yöntemi ile değerlendirilmiş, en yüksek toplam fenolik madde miktarı A. biebersteinii yaprak eksresinde tespit edilmiştir. Ekstrelerin antioksidan aktiviteleri DPPH ve ABTS yöntemleriyle araştırılmış ve sonuçlar toplam fenolik madde miktarıyla parelellik göstererek en güçlü etki A. biebersteinii yaprak ekstresinde görülmüştür. YBSK sisteminde bitkilerin farklı kısımlarının içerdiği fenolik bileşikler yeni geliştirilen metodla analiz edilmiş ve bitkilerin çeşitli kısımlarında klorojenik asit, kafeik asit, rutin, kersetin, luteolin ve apigenin bileşikleri tespit edilmiştir. Bitkilerin çiçek, yaprak ve köklerinden hazırlanan sulu ve etanollü ekstreler ile toprak üstü kısımlarından elde edilen uçucu yağların antimikrobiyal aktivitesi 4 farklı bakteri ve bir maya üzerinde mikrodilüsyon yöntemiyle test edilmiştir. Bitkilerin sulu ekstreleri antimikrobiyal aktivite göstermemiştir. Etanollü ekstreler 0,125-1 mg/ml MIC değerleri arasında antimikrobiyal aktivite göstermişlerdir. Tüm ekstreler arasında C. albicans suşuna karşı 0.125 mg/ml MIC değeri ile en güçlü antimikrobiyal aktiviteyi A. setacea kök ekstresi göstermiştir. Elde edilen uçucu yağ miktarı yeterli olmadığı için sadece maya suşuna karşı antimikrobiyal aktivite çalışması yapılmış ve A. biebersteinii uçucu yağı 0,78 µl MIC değeri ile en güçlü aktivite görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Achillea, Achillea biebersteinii, Achillea setacea, Achillea wilhelmsii, Antimikrobiyal aktivite, Antioksidan aktivite, YBSK