Sarı Uygur Türkçesinin ağızları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEİ GUO
Danışman: FATMA SEMA ÖZÖNDER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tez Sarı Uygur Türkçesi ağızlarının bir ses bilgisi incelemesidir. Çin resmî literatüründe, Moğolca konuşanları ile birlikte ortak Yugur etnonimi ile adlandırılan Sarı Uygur Türklerinin Türkçe konuşanları Çin Halk Cumhuriyeti sınırları içinde yoğun olarak Gansu Eyaleti Sunan Sarı Uygur Özerk İlçesi'nin Dahe ve Minghua nahiyesi ile Hunagcheng kasabasında yaşamaktadırlar. Bugün hem Türkçe hem de Moğolca konuşan Sarı Uygurlar dil kaybı tehlikesi içindedirler. Tezde, Türkçe konuşan Sarı Uygur Türklerinin yoğun olarak yaşadığı bölgelerden 2011 ve 2012-2013 tarihleri arasında derlediğimiz ses kayıtları temelinde Sarı Uygur Türkçesi ağızlarının hem betimlemeli hem de tarihsel ve karşılaştırmalı ses bilgisi incelenmiştir. Tez bir giriş ve yedi bölümden oluşmaktadır. "Giriş" bölümünde tezin sınırları, yöntemleri, çalışmamızın temelini oluşturan malzemenin elde edilmesi gibi konular üzerinde durulmuştur. Tezin 1. Bölümünde, Çince birincil kaynaklar da değerlendirilerek Sarı Uygur Türklerinin tarihi ve Sarı Uygur Türklerinin yaşadıkları yer ayrıntılı olarak tanıtılmıştır. Tezin 2. Bölümünde Sarı Uygur lehçesinin Türk dili içindeki yeri belirlenmeye çalışılmış, Sarı Uygur Türkçesi üzerinde yapılan çalışmalar ve Sarı Uygurların dil durumu üzerinde durulmuştur. Tezin 3. Bölümünde Sarı Uygur Türkçesi ağızları ses düzeni ve parçalar-üstü unsurlar bakımından betimlenmiştir. 4. Bölümde Ortak Türkçe ile Sarı Uygur Türkçesi ağızları tezin "Metin" bölümündeki ağız malzemesine dayanılarak tarihsel ve karşılaştırmalı olarak bütün yönleri ile incelenmiştir. Bu bölüm Ortak Türkçenin ünlü ve ünsüz seslerinin sözcükteki bütün konumları dikkate alınarak Sarı Uygur ağızlarındaki değişme ve gelişme aşamalarının belirlendiği ve Ortak Türkçe seslerin Sarı Uygur ağızlarındaki linguistik değişkenlerinin dağılımlarının ortaya konduğu bir bölümdür. 5. Bölümde, Sarı Uygur ağızları benzeşme, benzeşmezlik, fonolojik dayanıklılık, tam parça süreçleri gibi fonolojik ve morfonolojik süreçler bakımından ele alınıp incelenmiştir. 6. Bölüm, metinlerden oluşmaktadır. Derlemelerimiz IPA (Uluslararası Fonetik Alfabe) ile yazıya geçirilmiş ve hem bu bölümde hem de inceleme bölümlerinde bütün Sarı Uygur Türkçesi biçimler için IPA kullanılmıştır. 7. Bölüm, "Metinler"in bir dizinidir. Sonda tezin hazırlanması sırasında yararlanılmış olan kaynaklar yer almaktadır.