Bir kamu hastanesinde koroner arter bypass greft cerrahisi klinik kalitesinin network veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SAĞLIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZÜHAL ÇAYIRTEPE
Eş Danışman: ATİLLA ARAL, AFSUN EZEL ESATOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Klinik kalitenin değerlendirilmesi hizmetle ilişkili gözlemlerin, tedavinin, sürecin, örgütsel yapı ve sistemlerin, deneyimin, sonuçların ölçümü ile elde edilmektedir. Klinik kalite üzerinde etkisi olan yapı, süreç ve sonuç ölçütleri eş zamanlı olarak değerlendirmeye dâhil edilmelidir. Araştırmada; koroner arter bypass greft (KABG) cerrahisi geçiren hastaların göreli klinik kalite düzeylerinin; sağlık hizmetinin tüm döngüsünü kapsayan yapı, süreç ve sonuç ölçütleri kullanılarak Network Veri Zarflama Analizi (NVZA) yöntemiyle ile değerlendirildiği bir model geliştirilmesi amaçlanmıştır. Türkiye'de en sık ölüme neden olan hastalıklardan biri olan koroner arter hastalığının tedavisi KABG cerrahisi araştırma vakası olarak belirlenmiştir. KABG cerrahisi sürecinin tüm aşamaları dikkate alınarak analize dahil edilecek verilere karar verilmiştir. Elde edilen veriler NVZA (İki Aşamalı) yöntemi ile analiz edilmiştir. KABG cerrahisi klinik kalitesi yönetsel ve klinik etkinlik aşamalarında değerlendirilmiştir. Araştırma evrenini 15 Aralık 2018 – 15 Mart 2019 ayları arasında Ankara Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde KABG cerrahisi geçiren hastalar oluşturmuştur. NVZA sonucunda 101 hastadan 3'ünün hem yönetsel hem de klinik aşamalarda etkin olduğu bulunmuştur. Yönetsel etkinlik aşamasında 15, klinik etkinlik aşamasında ise 11 hastanın etkin olduğu saptanmıştır. 22 hasta farklı ağırlıklarda diğer hastalara referans olarak gösterilmiştir. En etkin olan hastanın 85 kez referans gösterildiği tespit edilmiştir. Yönetsel olarak etkin olmayan hastalar için NVZA'nın oluşturduğu profile göre; ameliyat ve ameliyat sonrası servis maliyetlerinin, ameliyat ve yoğun bakım ünitesi döneminde radyoloji ve laboratuvar maliyetlerinin, yoğun bakım ünitesi döneminde ilaç maliyetlerinin yüksek olduğu bulunmuştur. Hasta yatış günü açısından üç hizmet döneminde de hasta yatış gününün etkin olmadığı belirlenen hastalarda daha uzun sürdüğü saptanmıştır. Ayrıca euroscore puanlarının komorbidite varlığının ve bypass yapılan damar sayısının, KPB ve KK süresinin hastaların yönetsel anlamda klinik kalite düzeyi üzerine etkisi olduğu bulunmuştur. Klinik olarak etkin olmayan hastalar için NVZA'nın oluşturduğu profile göre; yoğun bakım ünitesinde diğer işlem maliyetlerinin, ameliyat sonrası serviste sarf malzeme maliyetlerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Etkin olmadığı belirlenen hastaların daha uzun süre yoğun bakım tedavisine ihtiyaç duydukları ve ameliyat sonrası iyileşme sürelerinin daha uzun sürdüğü belirlenmiştir. Ayrıca bu hastalarda eurokore puanlarının, bypass yapılan damar sayısının istatistiksel olarak anlamlı farklılığının olduğu, KPB ve KK süresinin daha uzun sürdüğü ve kullanılan TDP miktarının daha fazla olduğu bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre klinik kalite değerlendirmesinde yapı, süreç ve sonuç ölçütlerinin eş zamanlı kullanılmasının ve değerlendirmelerin hasta ölçeğinde yapılmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Hastalık bazlı en iyi uygulama sınırları ve kalite iyileştirme noktalarını işaret eden NVZA ile klinik kalitenin değerlendirilmesi, elde edilen sonuçların performans değerlemede kullanılması önerilmektedir.