İlköğretim Çağı Çocuklara Verilen Ebeveyn Destekli Beslenme Eğitiminin Beslenme Durumu ve Beslenme Bilgisi Üzerine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, beslenme ve diyetetik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEYİT RAMAZAN KARADOĞAN
Danışman: Funda Pınar Çakıroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı ebeveyn destekli verilen beslenme eğitiminin 8-10 yaş arası çocukların beslenme bilgisi, yeme davranışları ve beslenme durumu üzerine etkisini belirlemektir. Çalışma 2022-2023 eğitim öğretim güz döneminde Isparta Merkez'de bulunan özel bir kolejde yürütülmüştür. Çalışmada ön test son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çocuklar, ebeveyn destekli eğitim verilen grup (EDEG) ve sadece çocuklara eğitim verilen grup (EG) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Her iki gruba da çalışmaya başlamadan bir hafta önce ön testler uygulanmış ve çocukların antropometrik ölçümleri alınmıştır. EDEG çocuklarına okulda verilen eğitimlere ek olarak evde aileleriyle birlikte yapacakları oyun ve etkinlikleri içeren beş haftalık beslenme eğitim programı uygulanmış, EG çocuklarına ise okulda 5 haftalık beslenme eğitimi verilmiştir. Beslenme eğitimlerinin bitiminden 2 hafta sonra her iki gruba da son testler uygulanmıştır. Ön test ve son testte çocuk ve ebeveynlerine ayrı iki anket formu uygulanmıştır. Çalışma toplam 121 çocuk (EDEG 62, EG 59) ile tamamlanmıştır. EDEG çocuklarının eğitim öncesi beslenme bilgi puanları ortanca değeri 12,0(7,7-16,0) iken, eğitim sonunda 20,0(17,0-22,0) puana yükseldiği görülmüştür (p 0,05). EDEG çocuklarının eğitim sonrası enerji ve makro besin ögeleri yeterlilik durumlarında anlamlı derecede bir değişim görülmemiştir (p>0,05). Eğitim öncesi EG çocuklarının %44,1'inin günlük karbonhidrat ve %27,1'inin posa tüketimleri önerilenin altında iken, eğitim sonrası ise %81,4'ünün yetersiz karbonhidrat ve %72,9'unun yetersiz posa tükettikleri tespit edilmiştir (p 0,05). Eğitim öncesi EDEG çocuklarının %69,4'ü B2 vitaminini ve %51,6'sı da folatı yeterli düzeyde tüketirken, eğitim sonrası ise %90,3'ü B2 vitaminini ve %80,6'sı folatı yeterli düzeyde tükettikleri görülmüştür (p 0,05). EDEG çocuklarının eğitim sonrası günlük aldıkları potasyum, kalsiyum, magnezyum, fosfor ve çinko miktarlarında; EG çocuklarının ise kalsiyum, fosfor ve çinko miktarlarında artış saptanmıştır (p<0,05). Bunlara ek olarak, eğitim öncesi EDEG çocuklarının %56,5'i kalsiyumu ve %71,0'i fosforu yeterli düzeyde tüketirken, eğitim sonrası ise %83,9'u kalsiyumu ve %98,4'ü fosforu yeterli düzeyde tükettikleri gözlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak ebeveyn destekli verilen beslenme eğitiminin ebeveyn desteği olmaksızın verilen beslenme eğitimine göre ilköğretim çağı çocukların beslenme bilgisini daha fazla arttırdığı, daha olumlu yeme davranışları sergilediği ve daha sağlıklı besinleri tercih ettiği görülmüştür. Özellikle bu yaş grubu çocuklarda beslenme eğitimine ebeveyn katılımının eğitimin etkinliğini arttırmada önemli olduğu gösterilmiştir. Çocuklarda yapılacak beslenme müdahalelerinde çocukların ilk rol modellerinin ebeveynleri olduğu düşünüldüğünde okullarda geliştirilecek beslenme eğitim modüllerinin ebeveyn katılımlı olacak şekilde planlanmasının yarar sağlayacağı düşünülmektedir.