Bir eylem ve düşünce adamı: Doğan Avcıoğlu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TÜLAY GENCER
Danışman: TEMUÇİN FAİK ERTAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:13 Mart 1926 yılında Bursa'da dünyaya gelen Doğan Avcıoğlu, 1930'lu yıllarda eğitim hayatına başlamıştır. 1944 yılında İstanbul Hukuk Fakültesi'ne kaydolmuş, iki yıl sonra burayı bırakarak eğitimine Fransa'da Paris Siyaset ve Ekonomi Bilimleri Fakültesi'nde devam etmiştir. Avcıoğlu, Fransa'da olduğu dönemde Türkiye ile Batı arasındaki gelişmişlik düzeyleri arasındaki farkı görebilmiş, aynı zamanda Marksizm'le tanışmıştır. Fransa'dan sonra İngiltere'ye de giden Avcıoğlu, ekonomi bilgisini artırmak, İngilizcesini geliştirmek için London School of Economics'e kaydolmuştur. 1955 yılında Türkiye'ye dönen Avcıoğlu, önce Merkez Bankası'nda raportör olarak çalışmış, daha sonra Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü'nde (TODAİE) araştırma asistanlığı yapmıştır. Bu dönemde doktora derecesi almak için Mülkiye'ye başvuran Avcıoğlu, "pekiyi" derecesi almasına rağmen akademiyi tercih etmemiştir. Forum, Kim, Akis dergilerinde Vatan ve Ulus gazetelerinde yazan Avcıoğlu aynı zamanda CHP Genel Sekreterliği Araştırma ve Dokümantasyon Bürosu'nda müdür yardımcılığı yapmıştır. Daha sonra Kurucu Meclis Üyesi olarak Anayasa Komisyonu'na seçilmiş ve 1961 Anayasası'nın hazırlanmasına da bizzat katkı sunmuştur. Buna rağmen, kalkınmanın güçlü bir hükümet ile mümkün olacağına inanan Avcıoğlu, anayasaya ret oyu vermiştir. Dolayısıyla 1961 Anayasası ve 1961 genel seçim sonuçları Avcıoğlu'nu yeni bir mecraya itmiş ve Yön dergisini çıkarmıştır. Dergi, Avcıoğlu'nun kalkınma stratejisini belirleyecek siyasal ekonomik tartışmalar için bir platform işlevi görmüştür. 1961 seçim sonuçlarının Yön'ün çıkmasına neden olması gibi, 1969 seçim sonuçları da Devrim dergisinin çıkmasına vesile olmuştur. 1961-67 arası çıkan Yön, sosyalist fikirleri yaymak, sosyalist kadrolar yetiştirmek için oluşturulan bir platformken, 1969-71 arası çıkan Devrim ise Yön' ün açtığı yoldan giderek askerden aldığı destekle sosyalist yönetimi hedefleyen bir dergi olmuştur. Buna ek olarak 12 Mart'a giden süreçte Avcıoğlu'nun cuntacı ekiplerle kurduğu sıkı ilişki "Madanoğlu Cuntası" dosyası ile yargılanmasına yol açmıştır. Bir süre cezaevinde yatan Avcıoğlu, beraat ettikten sonra tarih çalışmalarına yoğunlaşmıştır. Böylece Türkiye'nin Düzeni Dün-Bugün-Yarın ve 31 Mart'ta Yabancı Parmağı yapıtlarında ortaya koyduğu tarihsel perspektifi, dört ciltlik Milli Kurtuluş Tarihi ve altı ciltlik Türklerin Tarihi ile de daha da genişletmiş ve zenginleştirmiştir. Anahtar Kelimeler: Azgelişmişlik, Devrim, Doğan Avcıoğlu, Emperyalizm, Kalkınma, Kemalizm, Milliyetçilik, Sol, Yön