Yaralanmayla aktif olan AoPR1 promotörünün kontrolü altındaki CRY genlerinin protein üretimlerinin patateste sınırlandırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN ABDULLAH AHMED AHMED
Danışman: SEBAHATTİN ÖZCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, patatese Agrobacterium.tumefaciens aracılığıyla etkili ve hızlı gen aktarım yönteminin geliştirilmesine çalışılmış ve adventif sürgün rejenerasyonu, Agrobacterium tumefaciens ile gen aktarımının optimizasyonu ile böceklere dayanıklı transgenik bitkilerin elde edilmesine yönelik çalışmalar yürütülmüştür. Öncelikle 14 adet patates çeşit ve hattına ait yaprak ve gövde eksplantlarının adventif sürgün rejenerasyon kabiliyeti, değişik oranlarda bitki büyüme düzenleyicileri kombinasyonlarını içeren MS besin ortamlarında belirlenmiştir. En yüksek adventif sürgün rejenerasyonu Tokat 6/24 ve Tokat 10/1 hatları ile Innovator ve Marabel çeşitlerinin yaprak eksplantlarından ilk önce %3 sukroz, 10 mg/L zeatin ribosid (ZR) ve 10 mg/L -naftalen asetik asit (NAA) içeren Murashige ve Skoog (MS) besin ortamında ön muamele uygulandıktan sonra, 2.0 mg/L ZR, 0.2 mg/L NAA ve 0.02 mg/L giberellik asit (GA3) içeren MS besin ortamında kallus ve daha sonra 2.00 mg/L ZR ve 0.2 mg/L GA3 içeren MS besin ortamında elde edilmiştir. Patatese gen aktarımını optimize etmek amacıyla pAoPR1-GUS-INT ve p35S-GUS-INT vektörlerini içeren GV2260 A.tumefaciens hatları ile yaprak eksplantları farklı uygulamalarla inoküle ve ko-kültüve edilmiştir. En uygun inokulasyon süresinin 15 dk ve ko-kültivasyon süresinin karanlık şartlarda 3 gün olduğu bulunmuştur. Çalışmanın ikinci aşamasında ise hem Lepidoptera ve hem de Coleoptera takımındaki böceklere toksik olan ve iki çenekli bitkilerde ekspresyon için optimize edilmiş olan hibrit SN19 (Cry1Ba/Cry1Ia) geni yaralanmayla aktif olan AoPR1 ve CaMV35S promotörlerinin önüne klonlandıktan sonra binari pTF101.1 transformasyon vektörünün T-DNA bölgesine yerleştirilmiştir. Daha sonra elde edilen vektörler elektroparosyon ile A. tumefacines EHA 105 hattına aktarılmış ve farklı patates çeşit ve hatlarına gen aktarımında kullanılmıştır. Gen aktarım sonucunda Tokat 6/24 ve Tokat 10/1 hatları ile innovator çeşidinden SN19 ve BAR genleri taşıyan 42 adet transgenik bitki elde edilmiş ve PCR ile Western Blot analizleriyle teyit edilmiştir. Bu bitkiler üzerinde patates böceğinin (Leptinotarsa decemlineata) larva ve erginleriyle biyoessey çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda 42 adet bitkinin tamamı patates böceği larvalarının %100 oranında ölümüne neden olmuştur. Ayrıca, bu çalışmalarda larva ve ergin ölümlerinde AoPR1 promotörünün 35S promotöründen daha etkili olduğu gözlenmiştir.