Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA DİLARA AYNİGÜL
Danışman: Esra Yürümez
Özet:
| maç: Major Depresif Bozukluk (MDB) tanısı almış ergenler ile sağlıklı kontrol grubundaki ergenlerin serum İrisin, Brain Derived Neurotrophic Factor (BDNF) düzeyleri, tükürük Melatonin düzeyleri ile Loş Işık Melatonin Başlangıcı (Dim Light Melatonin Onset, DLMO)'nın hesaplanması ve bu parametrelerin uyku, sirkadiyen ritm ve depresif semptomatoloji ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikteki bu çalışmada 13-18 yaş arasında, ek psikiyatrik ya da tıbbi hastalığı olmayan, ilaç kullanmayan, son 3 ay içerisinde alkol-madde kullanımı olmayan, "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (İPAQ)" 'ne göre inaktif ve minimal aktif grupta yer alan ve beden kitle indeksi normal persentil aralığında olan, MDB tanılı 21 ergen araştırma grubunu, yaş açısından eşleştirilmiş sağlıklı 21 ergen ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Her iki gruptaki ergenlerin kapsamlı ruh sağlığı muayeneleri yapılmış, ek psikopatolojileri taramak adına 'Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi–Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli–DSM–5 (ÇDŞG-ŞY-T)' uygulanmıştır. Tüm ergenlere; 'Yenilenmiş Çocuk Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y)', "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (İPAQ)" kısa versiyonu ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ); ebeveynlere; 'Çocuklar İçin Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA)' ve 'Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi (ÇDKA)' verilmiştir. MDB'li ergenlerle yapılan psikiyatrik görüşmede depresyonu derecelendirmek için 'Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D)' ve işlevselliği değerlendirmek için 'Global Değerlendirme Ölçeği (GAS)' klinisyen tarafından doldurulmuştur. Her iki grubun periferik venöz kan örnekleri alınarak ELISA yöntemiyle İrisin ve BDNF düzeyleri ölçülmüştür. DLMO'nun belirlenmesini sağlayacak şekilde tükürük örnekleri, hazırlanan yönergeler ve numune kaplarıyla ev ortamında toplanmıştır. Katılımcılardan yatmadan 3 saat, 2 saat, 1 saat önce ve hemen öncesinde olmak üzere bir gece boyunca toplam dört kez olacak şekilde alındıktan sonra uygun koşullarda hastaneye transfer edilmiştir. Ölçümler ELISA yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: MDB ve kontrol grubu karşılaştırıldığında İrisin, BDNF, Melatonin düzeyleri açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Her iki gruptaki katılımcılar yaş, beden kitle indeksi (BKİ), fiziksel aktivite düzeyi, sosyo-ekonomik statü (SES), anne ve babada tıbbi hastalık bulunması, soygeçmişinde psikiyatrik hastalık bulunması, kronotip ve DLMO ile belirlenen uyku fazı açısından benzer özelliklere sahiptir. Babada psikiyatrik hastalık durumu, uyku süresi, uyku kalitesi ve uyku latansı açısından gruplar arasında anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur. MDB grubunda İrisin düzeyleri ve uyku alışkanlıkları anketi toplam puanı, parasomni ve uyku kaygısı alt ölçeği arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki mevcuttur. MDB grubunda BDNF düzeyleri ile uyku alışkanlıkları anketi gece uyanmaları alt ölçeği ve ÇADÖ-Y obsesyon alt ölçeği arasında anlamlı negatif yönde bir ilişki bulunmuştur. MDB grubunda Melatonin düzeyleri ile depresif atak sayısı ve depresyon şiddeti arasında pozitif yönlü, işlevsellik düzeyi ile negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Sonuç: Sonuç olarak mevcut çalışmada depresif ergenlerde uyku sorunlarının sağlıklı ergenlere göre daha fazla olduğu gösterilmiş ve bu uyku sorunlarında İrisin ve BDNF'nin olası rolüne ilişkin katkı sağlanmıştır. MDB grubunda Melatonin düzeyleri ile depresif atak sayısı, depresyon şiddeti ve işlevsellik düzeyi gibi önemli prognoz parametreleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu gösterilmiş ve depresyon seyrinde Melatoninin uzunlamasına takibinin önemini vurgulanmıştır. Daha büyük örneklemlerle ve nesnel ölçüm yöntemleri kullanılarak yapılacak daha kapsamlı izlem çalışmaları İrisin/BDNF aksı ve Melatoninin depresyon ve uyku ile ilişkisinin aydınlatılmasında yararlı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Major Depresif Bozukluk, Uyku, Sirkadiyen Ritim, İrisin, BDNF, Melatonin, DLMO | |||