Tokat merkez ilçe coğrafyası ve kırsal alan problemleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, COĞRAFYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK ARTUÇ
Danışman: ERKAN YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı Tokat merkez ilçenin sahip olduğu fiziki, beşeri ve ekonomik coğrafya potansiyelini, sistemli bir şekilde ortaya koyarak, ilçede kırsal planlama ve kırsal kalkınmayı sağlayacak envanteri ortaya koymaktır. Bu çalışma hazırlanırken jeoloji, yer şekilleri, iklim, hidroğrafya, toprak, bitki örtüsü, arazi kullanımı vb. konularda çeşitli veriler elde edilmiştir. Bu veriler tablo, grafik, harita, fotoğraf ve şekillerle desteklenerek anlatılmaya çalışılmıştır. Tokat merkez ilçenin jeoloji verisi Maden Teknik Arama Genel Müdürlüğünden alınmıştır. Alınan pafta ve haritalar sayısal ortama aktarılarak çalışma alanına uyarlanmıştır. Tokat merkez ilçeye ait topoğrafya haritaları sayısallaştırılarak bu verilerden fiziki ve Jeomorfografya haritaları oluşturulmuş haritalar üzerinden sahanın yer şekilleri anlatılmıştır. Sahanın iklim özellikleri Tokat, Pazar ve Almus ilçelerine ait meteorolojik istasyonlardan alınan bültenlerden yararlanılarak (sıcaklık, yağış, bulutluluk vb.) anlatılmıştır. Ayrıca Türkiye Thornthwaite İklim Sınıflandırması makalesinden yararlanılarak ilçenin iklim haritası oluşturulmuş sahada olan potansiyel gözlenerek açıklanmıştır. İlçenin Hidroğrafik potansiyeli ise sayısallaştırılan topoğrafya haritalarından elde edilerek yorumlanmıştır. Ayrıca harita bilgisi tablo ve grafiklerle analiz edilerek değerlendirilmiştir. Çalışma sahasının Toprak, Bitki örtüsü ve Arazi kullanımı (sadece 1980 yılı) verisi Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünden elde edilirken 2012 yılı Corine Arazi Örtüsü verisi (Copernicus Land Monitoring Service) ise indirilerek haritalanmış var olan coğrafi potansiyel bu sayede gözlenebilmiştir. Toprak, Bitki örtüsü ve Arazi kullanımı verileri üzerinden tablolar oluşturularak hem var olan potansiyel incelenmiş hem de alan ve oranlardaki değişim ve dönüşüm üzerinde durulmuştur. İnceleme alanının yerleşme potansiyeli (sürekli) Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünden elde edilen verilerin güncellenmesi ile oluşturulmuştur. Dönemlik yerleşmelerin sayı, dağılış ve mekân bilgisine ise uygulanan anketlerden elde edilen bilgiler ışığında ulaşılmıştır. İlçenin nüfus hareketliliği verisi TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu)'dan elde edilmiştir. 1965-2015 yılları arasında olan değişim haritalanarak coğrafi açıdan yorumlanmıştır. Sahanın ulaşım durumuna ait veri sayısallaştırılan topoğrafya haritalarından elde edilerek yorumlanmıştır. Güncel eklentiler (Havalimanı ve yeni eklenen yollar Google Earth yardımıyla (Kmz) sahada gösterilmiştir. İlçenin hammadde üretimi (2016) miktarları Tokat İl Tarım Müdürlüğünden elde edilen tarımsal (alan ve oran) ve hayvansal (tür ve sayı) verilerin yorumlanması ile oluşturulmuştur. İlçedeki sanayi faaliyetleri uygulanan anketlerden elde edilen veriler ve Orta Karadeniz Kalkınma ajansı tarafından hazırlanan veriler kullanılarak incelenmiştir. Tokat merkez ilçedeki turizm faaliyetleri anketler ve saha gözlemleri sonrasında elde edilen verilerin kaydedilmesi ile oluşturulmuştur. İnceleme alanında var olan kırsal alan problemlerini belirlemek amacıyla 2017-2018 yılları arasında (özellikle yaz aylarında) tarım, hayvancılık, hizmet vb. 11 farklı konuda 139 soru köy muhtarları ya da köyde yaşayan kişilere uygulanmış elde edilen veriler kayıt altına alınarak kırsal alan problemleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu veriler haritalanarak görsellik kazandırılmış şekil ve fotoğraflarla desteklenmiştir. Sahada belirlenen kırsal alan problemleri için optimum çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. İlçede bulunan kırsal alan problemleri incelendiğinde özellikle eğitim konusundaki eksikliklerin (bilgi eksikliği) başka birçok sorunun nedeni yâda sonucuna etki ettiği görülmüştür. Ayrıca eğitim konusunda atılacak adımlar sonrasında kırsal alanlarda olan sorunların çözüme kavuşacağı anlaşılmıştır.