Seseli petraeum M. Bieb. (Apiaceae) ekstreleri ve aktif kumarinleri üzerinde sitotoksik araştırmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHSEN SEVDE ÇINAR
Danışman: ALEV ÖNDER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Seseli petraeum M. Bieb. türü, Apiaceae familyasından Seseli L. cinsine ait aromatik bir bitkidir. Genellikle ılıman bölgelerde, kayalıklarda bulunan tür, üklemizde Karadeniz kıyılarında sınırlı olarak yetişmektedir. Seseli cinsine ait türlere bakıldığında, kumarinler, terpenik bileşikler ve uçucu yağlar açısından zengin bir fitokimyasal içeriğe sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bununla beraber, türlerin antimikrobiyal, antioksidan, anti-inflamatuvar, sitotoksik, karminatif ve diüretik etki gibi önemli biyolojik etkilere sahip olduğu da bilinmektedir. Bu araştırma, bitkinin içeriğinde bulunan, özellikle kumarin yapısındaki bileşiklerin teşhis edilmesi ve izolasyonlarının yapılması, bitkinin çeşitli kısımlarından (toprak üstü ve kök), öncelikle elde edilen ekstrelerin sitotoksik aktivitelerini belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu hedef doğrultusunda, hem kök hem de toprak üstünden hazırlanan, hekzan, etil asetat ve metanol ekstreleri ayrı ayrı MTT testine tabi turulmuş ve bunlardan toprak altı hekzan ekstresinin en düşük IC50 (3,432 mg/mL) değerine sahip olduğu bulunmuştur. Aktivite çalışmalarına hekzanlı kök ekstresi üzerinde devam edilerek, insan akciğer kanseri hücreleri (A549) üzerinde sitotoksik etkisi tespit edilmiştir. Bununla birlikte, toprak üstü ve toprak altı kısımlarının hekzanlı ekstrelerinden izolasyon çalışmaları sonucu, çeşitli piranokumarinler (anomalin, oktanoillomatin, selinidin, kalipteriksin, samidin, 4'-senesioiloksi-cis-kellakton, 3'-senesioiloksi-cis-kellakton) ve sterol yapısında (kampesterol, stigmasterol, β-Sitosterol, stigmastanol, stigma-7-en-3-ol ve γ-ergostenol) bileşikleri tayin edilmiştir.