Sürdürülebilir kurumsal yönetim bağlamında anonim ortaklıklara getirilen yeni yükümlülükler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Özel Hukuk, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL MERVAN MURAT
Danışman: Murat Gürel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Menfaat sahipleri ile pay sahipleri arasındaki şirket yönetimine ilişkin çıkar çatışması, vekalet probleminin şirketler hukukundaki yansımalarından biri olmuştur. Menfaat sahiplerinin şirketlerin bir paydaşı olması nedeniyle şirket yönetiminde gözetilmesi gerektiği doktrindeki çeşitli görüşler çerçevesinde savunulmuş olsa da pay sahibi çıkarları şirket yönetiminin odak noktası olarak kabul edilmiş ve diğer çıkar gruplarına göre çıkarları önceliklendirilmiştir. Uzunca bir süre pay sahibi odaklı anlayış, şirket yönetimindeki baskın anlayış olarak kabul edilse de gerek 2008 ekonomik krizi gerekse şirketlerin adının karışmış olduğu skandalların ardından tekrardan tartışmaya açılmıştır. Bu tartışmaların sonucunda menfaat sahiplerinin çıkarlarını şirket yönetiminin merkezine alan çeşitli görüşler ileri sürülmüştür. Şirket yönetimine sürdürülebilirlik anlayışının yerleştirilmesi gerektiğini savunan sürdürülebilir kurumsal yönetim anlayışı da bu görüşlerden biridir. Şirketlerin neden olduğu negatif dışsallıklar ve buna bağlı risklerin somutlaşması ile gittikçe yaygınlaşan bu görüş ve bu kapsamda atılan düzenleme adımları tezimizin odak noktasını oluşturmaktadır. Tezimizin ilk bölümünde sürdürülebilir kurumsal yönetim anlayışının da temelini oluşturan şirketler hukukundaki pay sahipleri ile menfaat sahipleri arasındaki çıkar çatışmasına ve buna ilişkin görüşlere yer verilmiştir. Pay sahibi odaklı yaklaşım ile menfaat sahibi odaklı yaklaşımın ne olduğu bu bölümde ortaya konulmuş olup şirketler hukuku kapsamında bu iki çıkar grubu arasındaki çatışmaya ilişkin yer alan tartışmalara tarihsel süreç içerisinde yer verilmiştir. Tezimizin ikinci bölümünde sürdürülebilirlik kavramının ve şirketler hukukundaki yerine ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. Bu bağlamda tez kapsamında sürdürülebilirlik kavramı ile ifade edilenin toplumsal risklerin sürdürülebilirliği olduğu ortaya konulmuştur. Toplumsal risk kavramı çerçevesinde de şirketlerin sebep olduğu çevresel ve sosyal risklere değinilmiştir. Şirketlerin neden olduğu çevresel ve sosyal risklerin etkisinin sadece toplumlara yönelik olmadığı, bu riskler nedeniyle şirketlerin de etkilendiği ve iyi bir yönetim pratiğinin gereği olarak şirketlerin bu riskleri göz ardı etmemesi gerektiği yine bu bölümde incelenmiştir. Tezimizin üçüncü ve son bölümünde ise sürdürülebilir kurumsal yönetim kapsamında şirketlere getirilen sürdürülebilirlik raporlaması ve due diligence yükümlülüklerine yer verilmiştir. Bu iki yeni yükümlülük, sürdürülebilir kurumsal yönetim anlayışının öncüsü konumunda olan AB'nin biri taslak olmak üzere iki düzenlemesi üzerinden ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sürdürülebilirlik raporlaması hakkında çıkarılmış olan CSRD adlı Direktif ile due diligence yükümlülüğüne ilişkin taslak CSDD Direktifi, bu bölümün ana eksenini oluşturmaktadır.