İşçinin talimatlara uyma borcu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA ÖZTÜRK
Danışman: Levent Akın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İş sözleşmesinin akdedilmesiyle birlikte işçiler, işverenin otoritesi altına girmekte ve iş görme borcunu, işverenin talimatları ile gözetim ve denetimi altında yerine getirmektedir. Bu bağlamda, işveren, işin görülmesine ve işçilerin işyerindeki davranışlarına ilişkin konularda talimat verme hakkına sahiptir. Nitekim bu husus, Türk Borçlar Kanununun 399. maddesinde açıkça düzenlenmektedir. Türk iş hukukunda, işverenin yönetim hakkının kaynağı iş sözleşmesidir. İşverenin yönetim hakkı, kaynaklar hiyerarşisinde en alt sırada yer almaktadır. Dolayısıyla, işveren yönetim hakkını ancak, Anayasanın, kanunların, sözleşmelerin yani tüm resmi ve özel iş hukuku kaynaklarının ilgili konuyu düzenlenmediği bir alanda kullanabilir. Diğer bir anlatımla, işveren, iş hukukunun diğer kaynaklarıyla düzenlenmemiş boş alanda talimat verme hakkına sahiptir. İşveren, vereceği talimatlarla işçinin iş sözleşmesinin koşullarında bir değişiklik meydana getiremez. İşveren, işin nerede, ne zaman, nasıl, hangi sırayla yapılacağını yani işe ilişkin ayrıntıları, aksi kararlaştırılmamışsa, yönetim hakkı aracılığıyla vereceği talimatlarla belirlemektedir. Bu anlamda, işverenin yönetim hakkı, işçinin iş görme borcunu somutlaştırmaya yöneliktir. Ancak, işverenin yönetim hakkı, diğer hukuk kaynaklarıyla sınırlandırılmıştır. İşveren hukuka ve dürüstlük kurallarına aykırı talimatlar veremez. Diğer bir anlatımla, işçi işverenin sadece hukuka uygun talimatlarına uymakla yükümlüdür. Hukuka aykırı bir talimatla karşılan işçi bu talimatı yerine getirmediği için herhangi bir yaptırıma maruz bırakılamaz. Tez çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde yönetim hakkının iş ilişkisinde gerekliliği, kaynağı ve hukuki niteliği incelenmektedir. Bu bölümde ayrıca yönetim hakkının kimler tarafından kullanılabileceği ile talimatların türlerinin neler olduğu sorularına cevap aranmaktadır. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise işçinin talimatlara uyma borcunun hukuki dayanakları ve kapsamı Türk ve Alman Hukukunda karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Bu kısımda ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları konumuz bağlamında irdelenmektedir. Nihayet, tez çalışmamızın son bölümünde ise, işçinin hukuka uygun talimatlara uymamasının sonuçları ile işçinin hukuka aykırı talimatlara uyması durumunda karşılaşacağı yaptırımlar ve hukuka aykırı talimatlar karşısındaki haklarının neler olduğu incelenmektedir.