Özbek Türkçesinde haber kipleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Sözleşmeli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAFİYE KIRLANGIÇ

Danışman: Aynur Öz Özcan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Özbek Türkçesi'nin haber kipleri üzerine yapılan bu çalışma üç ana bölüm olarak ele alınmıştır. Çalışma, Özbek dil bilimci Azim Hacıyev'in gramer anlayışı üzerinden incelenmiştir. Çalışma, ön söz, giriş, içindekiler, birinci bölüm, ikinci bölüm, üçüncü bölüm, kaynakça ve sonuçtan oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünü, Özbek Türkleri ve Türkçesi oluşturur. Burada, Özbek Türklerinin tarih sahnesine çıkışları ve yayılma alanları verilirken Çarlık Rusya'sı ve Sovyet Rusya'sı dönemlerindeki yaşamlarına değinilmiştir. Diğer taraftan Özbek Türkçesinin Türk dili tasniflerindeki yeri ve Özbek Türkçesi ağızları ve standart dilin kuruluşu hakkında genel bilgi verilmiştir. İkinci bölüm, teorik bilgiler çerçevesinde incelenmiş, fiil ve fiil çekimi ile ilgili temel kavram ve terimler verilmiştir. Fiil kategorileri üzerinde zaman, kişi ve kip unsurlarına işaret edilmiştir. Üçüncü bölüm ise, Özbek Türkçesinde haber kipleri özelinde ilerlenmiş olup, basit ve birleşik çekimler üzerinden ele alınmıştır. Özbek Türkçesinde, mayl başlığının alt başlığı altında incelenen icra mayli'nin üç ana zamanı incelenmiştir. Geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman olarak verilen üç zaman birimi, kendi içinde sintetik "basit" ve analitik "birleşik" çekimlerine de değinilerek ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise, tezde ulaşılan sonuçlar verilmiştir. Ayrıca kaynakça kısmında tezde yararlanılan bütün kaynaklar, alfabe sırasına göre gösterilmiştir.