Modern İslam düşüncesinde eğitim anlayışı (Fazlur Rahman Muhammed İkbal ve Cemalettin Afgani örneği)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İLKÖĞRETİM DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİL. ÖĞRETMENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2003

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TÜLAY ÖZTÜRK

Danışman: RECAİ DOĞAN

Özet:

ÖZET XIX. ve XX. Yüzyıllar İslâm dünyasının siyasî, sosyal, ekonomik, fikrî, dînî ve ahlâkî vb. alanlarda bir çöküntü ve dağılma ile karşı karşıya kaldığı çağlar idi. İslâm dünyası birlik ve bütünlüğünü kaybetmiş, bilim ve teknolojide gerilemiş, özgür ve yaratıcı olmaktan çıkan İslâm düşüncesinin ideolojik alandaki durgunluğu Müslümanların geçmişte yaşamalarına ve Batı'nın siyasî ve kültürel hakimiyetleri karşısında savunmacı bir tavır içerisine girmelerine yol açmış idi. Tasavvuf, Müslümanları hareketsizliğe itmiş, cehalet bidat ve hurafelerle dinin özünden uzaklaşılmış idi. Kelam, Hukuk ve Felsefe alanları bu duruma cevap verecek bir durumdan da uzak bulunmakta idiler. İslâm tarihinin bu bunalımlı döneminde, İslâm'ı bir bütün olarak yeniden hayata hakim kılmak ve akılcı bir metotla Müslümanları, İslâm alemini içinde bulunduğu durumdan kurtarmaya çalışan çeşitli fikir akımları ortaya çıkmıştır. Bu akımlardan biri olan Modern İslâm Düşüncesindeki fikir adamlarından Cemalettin Afgânî, Muhammed İkbal ve Fazlur Rahman, İslâm dünyasının içinde bulunduğu durumdan kurtulmasının çaresini temelde ilimde görmüşler, bu nedenle de eğitimde ıslahat fikrini savunmuşlardır. Bu çerçevede araştırmanın amacı bu üç fikir adamının eğitim-öğretim görüşlerinin ve bu görüşlerin dayandığı temel ilkelerin neler olduğunu tespit etmek, bu görüşlerin İslâm dünyasının ihtiyaçları, eğitim-öğretimin dünyada gelmiş olduğu nokta vb. hususlar açısından eğitim problemlerine bütüncül ve tutarlı çözümler getirip getirmediklerini belirlemek, diğer bir ifadeyle bu düşünürlerin eğitim anlayışlarını karşılaştırmalı olarak ele almak ve günümüz eğitim anlayışına katkısını ortaya çıkarabilmektir. 92