ATEŞLİ SİLAH YARALANMALARINA BAĞLI KEMİK TRAVMALARININ BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ VE 3 BOYUTLU BASKI TEKNİKLERİ İLE REPLİKA EDİLMELERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Adli bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAYDAR ONUR AÇIKSÖZ
Danışman: Mert Ocak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ateşli silah travmalarından kaynaklı adli tıp muayenelerinde kemik analizleri olguların değerlendirilmesinde önemlidir. Kemik analizleri sonucunda deliller üzerindeki bulgular saptanabilir, travmaya sebep olan silahlar veya etkiler tanımlanabilir, travmanın yol açtığı hayati tehlikeler ile defekte sebebiyet veren objenin yönü ve yaklaşık mesafesi belirlenebilir. Bu travmaların biçimleri genellikle yuvarlak, eliptik/oval veya anahtar deliği şekillerinde defektler olarak gözlemlenirler. Travmanın şekli, objenin (mermi çekirdeği, saçma, vb.) kemiğe giriş açısına göre değişkenlik gösterir. Giriş ve çıkış delikleri, insan kemiğinde ateşli silah yaralanmalarına bağlı travmalarda iki önemli özelliktir. Bu deliklerin çevresinde kategorize edilerek biçimleri tanımlanan kırıklar da gözlemlenir. Bu kırık hatlarının sayısı ve şekli, kurşunun kemiğe giriş yaptığı andaki enerjisine göre değişmektedir. Kurşun enerjisinin (bu enerji kurşunun hareket hızına, boyutuna, kütlesine göre değişkenlik gösterir) yüksek olduğu kırıklarda; ışınsal kırıklar, konsantrik kırıklar ve multi-fragmantasyon defektleri görülür. Enerjinin düşük olduğu yaralanmalarda ise lineer kırıklar görülmektedir. Bazen kırığın rastlanmadığı vakalarla da karşılaşılabildiği bildirilmiştir. Ateşli silahlardan kaynaklanan kemik travmalarının, kesici-delici veya künt travmalar ile karıştırılma riskinin bulunduğu durumlar da mevcuttur. Adli soruşturmalarda bu tür karışıklıklara mahal bırakılmaması, soruşturmanın sağlığı bakımından esastır. Kemikte gözlemlenen defektlerin doğru incelenmesi önemlidir; bu takdirde olası karışıklık riskleri en aza indirgenmiş olacaktır. Ülkemizde de dünya genelinde olduğu gibi ateşli silahlardan kaynaklanan; bazen derecesi değişen yaralanmalara bazen de ölüme yol açan vakalarla oldukça sık düzeyde karşılaşılmaktadır. Bu vakalarda, soruşturmanın sağlıklı seyri açısından kemikte gözlemlenen hasarın, örneğin 'beveling force' (beveling etkisi) gibi pek çok metodolojik tanım ile değerlendirilip saptanması soruşturmaya yön ve sonuç vermektedir. Günümüzde özellikle bu alandaki pek az sayıda çalışmanın bulunduğu öncül ülkelerde, duruşmalarda ve ilgili laboratuvarlarda vakalara ait bulgular gerek yumuşak doku gerekse kemik doku içerir olsunlar, tıbbi görüntülemenin ardından 3 boyutlu yazıcı teknolojisi kullanılarak ortaya çıkarılan replikalar ile asıl materyalin korunması sağlanabilmektedir. Buna ek olarak, çok az bir maliyetle üretilebilen ve istenilen sayıda kopyalanabilen bu replikalar, orijinal materyal söz konusu olduğunda kimi zaman taşınmayı imkansız kılan biyolojik bozunma sebeplerinden, etik sebeplerden ve legal prosedürlerden doğan zorlukları aşarak ilgili soruşturmalara hızlı ve etkili bir alternatif sunmaktadırlar. Bu çalışmada; bahsi geçen türden travmaya sahip olan randomize biçimde seçilmiş 15 adet vakanın tıbbi inceleme görüntüleri belirli safhalardan geçirilerek işlenip bu veriler 3 boyutlu baskı teknolojisi ile birebir kopyalara dönüştürülecek, üretilen modellerin vakaların tomografi verileri ile olan tutarlılıkları incelenecek, adli ve medikal kullanım alanları tanımlanacak ve elde edilen sonuçlar analiz edilecektir.