Türkiye`de oniki yıllık zorunlu eğitim için bir model önerisi ve uygulanabilirliği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSUN ERGİNER
Danışman: KASIM KARAKÜTÜK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET TÜRKİYE'DE ONÎKİ YILLIK ZORUNLU EĞİTİM İÇİN BİR MODEL ÖNERİSİ VE UYGULANABİLİRLİĞİ Erg iner, Aysun Doktora, Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Tez Danışmanı: Prof. Dr. Kasım Karakütük Mayıs 2004, 273 Sayfa Bu araştırmayla, Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin eğitim sistemlerinin incelenerek karşılaştırmaların yapılması, Türkiye'nin AB ülkelerine uyumunu sağlayacak oniki yıllık bir zorunlu eğitim modelinin tasarlanması ve bu modelin görüşler doğrultusunda uygulanabilirliğinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında, Türkiye ve AB ülkelerinin eğitim sistemleri alanyazın taranarak incelenmiş ve veriler karşılaştırmalı olarak bir araya getirilerek düzenlenmiştir. Karşılaştırmalar, amaç, yapı (eğitim sisteminin yönetim yapısı ve okul sisteminin yapısı) ve yönetim süreçleri olmak üzere üç boyutta yapılmıştır, ikinci aşamada ise hazırlanan modelle ilgili bir ölçme aracı geliştirilmiş ve Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) merkez örgütü ile taşra örgütünden (Tokat il Milli Eğitim Müdürlüğü) görüş alınmış, modelle ilgili görüşlere yönelik verilerin analizi yapılmıştır. Araştırmanın çalışma evreni iki alt evrenden oluşmuştur. Birinci alt evren, MEB merkez örgütü, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTK), örgün eğitimle ilgili Ana Hizmet Birimleri (Okulöncesi Eğitim, ilköğretim, Ortaöğretim, Erkek Teknik Öğretim, Kız Teknik Öğretim, Ticaret ve Turizm Öğretimi, Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi, Din Öğretimi Genel Müdürlüğü), Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı (APK), Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi (EARGED), Mesleki Eğitim Araştırma ve Geliştirme Merkezi'nde (METARGEM) görevli yöneticiler ve uzman/öğretmenlerden oluşmuştur. Bu alt evrende örneklem alınmamıştır. Araştırmanın ikinci alt evreni kendi içinde dört alt evrene ayrılmıştır. Bunlar Tokat il/ilçe milli eğitim müdürlüklerinde görevli yöneticiler, ilköğretim müfettişleri, okulöncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim tür ve düzeyindeki okullarda görevli okul yöneticileri ve öğretmenlerdir, il/ilçe milli eğitim müdürlüklerinde görevli yöneticilerle ilköğretim müfettişleri evreninin tamamı üzerinde çalışılmıştır. Okul yöneticisi ve öğretmen alt ivevrenlerinde ise, okul yöneticileri için iki aşamalı örnekleme (ilçe-okul), öğretmenler için üç aşamalı örnekleme (ilçe-okul-öğretmen) yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma evreni, MEB merkez örgütünde 219 yönetici ve 307 uzman/öğretmen, taşra örgütünde 40 il/ilçe milli eğitim müdürlüğü yöneticisi, 45 ilköğretim müfettişinden oluşmuştur. Taşra örgütü örneklemi ise 177 okul yöneticisi ve 334 öğretmenden oluşmuştur. Araştırmada, 259'u merkez örgütü, 585'i taşra örgütü olmak üzere toplam 844 kişi üzerinde çalışılmıştır. Katılımcılara araştırmacının hazırlamış olduğu "Türkiye'de Oniki Yıllık Zorunlu Eğitim İçin Bir Model Önerisi ve Uygulanabilirliği Araştırması Anketi" uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak, bağımsız değişkenlerin özelliklerine göre f, %, x'lari alındıktan sonra, gruplararası farklar, yine grupların özelliklerine göre t testi veya varyans analizi ile,.05 manidarlık düzeyinde test edilmiştir. Farkların nereden kaynaklandığı LSD testiyle belirlenmiştir. Anketin son bölümündeki yönetim süreçlerine ise faktör analizi uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, AB ülkelerinin, tek tip bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla hareket etmedikleri için, bu ülkelerin eğitim sistemlerinde Türkiye ile ve kendi aralarında benzer yönler bulunmasına karşın, çok çeşitli değişkenlerle karşılaşıldığını göstermiştir. Yine araştırmadan elde edilen bulgularla, katılımcıların tümünün oniki yıllık zorunlu eğitim modelini tamamen veya büyük ölçüde onayladıkları, daha kıdemli grupların ve merkez örgütünde çalışanların zorunlu eğitimin oniki yıl olmasına daha olumlu baktığı, üç yıllık önlisansı olan grubun modele daha çekimser yaklaşırken, lisansüstü eğitim düzeyindeki ve iki yıllık önlisansı olan grupların modele daha olumlu baktıkları, müfettişlerin modelin geneli için ve özellikle eğitim sistemiyle ilgili kurullara olumlu yaklaştığı, taşra örgütü yöneticilerinin modele ve eğitim sistemiyle ilgili kurullara daha temkinli davrandıkları, genç grupların teknolojik, yaşlı grupların ise ek kaynak gerektirecek konulara daha duyarlı yaklaştıkları, genel olarak tüm katılımcıların modelde kendilerini ilgilendiren konularda daha duyarlı oldukları sonuçlarına ulaşılmıştır. Oniki yıllık zorunlu eğitim modeli için alınan görüşler, bu modelin Türkiye'de uygulanabileceğini göstermiştir.