Yetişkin kadınlarda psikolojik ve sosyal kırılganlığın nedenlerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EYLÜL ÖZKAYNAK
Danışman: EMİNE ÖZMETE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kırılganlık, bilişsel, duygusal, sosyal ve psikolojik yönleri olan bir kavramdır. Bu araştırmada sosyal kırılganlık ve psikolojik kırılganlık incelenmiştir. Sosyal kırılganlık, bireyin kolay kandırılmaya ve aldatılmaya yatkın olması anlamına gelmektedir. Sosyal kırılganlık düzeyi yüksek olan bireyler sosyal istismara daha açıktır. Psikolojik kırılganlık ise bireyin benlik değerinin başarıya ve başkaları tarafından onay görmeye bağımlı hale gelmesidir. Bireyin benlik ve başarı algısına yanlış ilişkin düşüncelerinden kaynaklanmaktadır. Sağlık durumunun kötü olması, eğitim düzeyinin düşük olması, yeterli gelire sahip olunmaması, cinsiyet eşitsizliği, sosyal kalıplar ve baskı, kaynak ve hizmetlere erişimin yetersiz olması, kamuoyu bilincinin yetersiz olması, yöneticilere ve temsillere erişimin sınırlı olması gibi faktörler kırılganlığa neden olmaktadır. Yoksulların, beslenme, barınma gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamayanların, hastaların, yaşlıların, dışlanmış grupların, göçmen ve mültecilerin, doğal afet mağdurlarının, aile üyeleri vefat etmiş insanların ve sosyal destek ağları yetersiz olan insanların kırılganlık düzeyleri daha yüksektir. Yani sosyo-demografik koşullar bireylerin kırılganlık düzeylerini etkilemektedir. Kırılganlık düzeyini etkileyen önemli faktörlerden biri cinsiyettir. Cinsiyetin kırılganlık düzeyine etkisi ise toplumsal cinsiyet ile ilişkilidir. Geleneksel toplum yapısı kadınları ev içindeki görevlerden sorumlu tutarak sosyal ve ekonomik ilişkilerini kısıtlamaktadır. Bu durum kadınların yaşamlarındaki kontrollerini azaltmakta, güçlenmelerine ve yetkinliklerini geliştirmelerine engel olmaktadır. Dolayısıyla kadınların kırılganlık düzeyini etkilemektedir. Bu araştırmada kadınların psikolojik ve sosyal kırılganlık düzeylerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla nicel araştırma deseninden faydalanılmıştır. Bu kapsamda Ankara ilinde Altındağ, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak ve Sincan ilçelerinde bulunan sosyal hizmet merkezlerine başvuru yapan 18-65 yaş aralığındaki 394 kadın ile görüşme yapılmıştır. Elde edilen bulgular sosyal öğrenme kuramına göre değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda kadınların psikolojik kırılganlık düzeylerinin öğrenim düzeyi, medeni durum, eşin öğrenim düzeyi, ilk evlilik yaşı, çocuk sahibi olma durumu, çocuk sayısı ve ilk hamilelik yaşı ve baskı, ayrımcılık ve şiddete maruz kalma durumuna göre; sosyal kırılganlık düzeylerinin ise öğrenim düzeyi, medeni durum, aile üyesi kaybı yaşama, aylık gelir düzeyi ve ekonomik durumuna ilişkin olumsuz değerlendirmeler ve baskı, ayrımcılık ve şiddete maruz kalma durumuna göre farklılık gösterdiği bulunmuştur. Araştırmada kadınlarının psikolojik ve sosyal kırılganlık düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişki bulunduğu; psikolojik kırılganlık ile toplumsal cinsiyet tutumları arasında çok zayıf negatif yönlü ilişki bulunduğu; sosyal kırılganlık ile toplumsal cinsiyet rolleri arasında ise çok zayıf negatif yönlü ilişki bulunduğu tespit edilmiştir.