Sosyal Hizmet Perspektifinden CODA'lar: İşaret Dili Bilen CODA'ların Sosyal Hizmet İhtiyaçlarının İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜL KARAHAN
Danışman: Veli Duyan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı nitel desen ve fenomenolojik yaklaşımla ekolojik bir perspektiften işaret dili bilen CODA'ların çok boyutlu bir değerlendirmesini yapmak ve sosyal hizmet ihtiyaçlarını belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu işaret dili bilen 15 kadın ve 15 erkek CODA oluşturmuştur. Araştırmanın verileri katılımcılarla yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılan derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmış ve veri analizleri MAXQDA 2020 programı kullanılarak yapılmıştır. Kodlamalarla oluşturulan dar analiz birimlerinden, temalarla oluşturulan daha geniş birimlere doğru ilerleyen bir veri analizi süreciyle, bireylerin sağır ebeveynlerin işiten çocuğu olma fenomenini nasıl deneyimlediklerinin detaylı betimlemesine ulaşılan sistematik bir süreç izlenmiştir. Nitel araştırmaların ruhuna uygun olarak veriye özgü kodlama yapılmış, araştırmacı tarafından veriden üretilen toplam 97 kod kullanılmış ve bu süreçte hem alan yazındaki temel kavramlara başvurulmuş hem de özgün etiketler oluşturulmuştur. Bu liste üzerinde benzer kodların gruplandırılmasıyla dört tema elde edilmiş ve temaların mantıksal bir akışta sıralanmasıyla elde edilen kavram haritası, bulguların sunumunun da yol haritasını oluşturmuştur. Araştırmanın son veri analizi, kodlar arası ilişkiyi göstermek için yapılan ilişkisel analizdir. Yapılan analizle kodların hangi ilişki yapısı içinde birlikte yer aldığını ve hangi kodların beraber görüldüğünü saptamayı sağlayan bir kod haritası elde edilmiş ve bu analiz bulgu sunumunun beşinci ve son alt başlığını oluşturmuştur. Bu tez çalışması sosyal hizmet alanına, bir müracaatçı grubu olarak, işaret dili bilen CODA'lara ilişkin kapsamlı bir bilgi alanı sunmaktadır. Aile ilişkilerinden toplumsal aidiyet hislerine, dil edinim sürecinden işaret dilinin onlar için anlamına, gelişim boyutlarından sağırlığa ilişkin algılarına uzanan bir dizgede, bir CODA çocuğun doğumuyla başlayarak yetişkinlik dönemine uzanan sürece ilişkin çevresi içinde birey perspektifiyle çok boyutlu bir değerlendirme yapılmıştır. Araştırmada sonuç olarak çocukluk döneminden itibaren tüm yaşantılarının sağır ebeveynin işiten çocuğu olma fenomeni merkezinde şekillendiği, ailelerindeki en temel rollerinin çevirmenlik olduğu belirlenmiştir. Bulgular işaret dilinin, aile üyelerinin iletişim ve etkileşim biçimleri üzerindeki belirleyici etkisini, ailenin yapısına ve işlevlerine, çocukların rollerine, aile içi hiyerarşiye ve ailenin sınırlarına doğrudan etki eden bir etken olduğunu göstermiştir. Araştırma sonuçları sağırları bir engel grubunun değil kültürel ve dilsel bir azınlık olan sağır toplumun üyeleri olarak gördüklerini, CODA olmanın anlamının erken olgunlaşmak demek olduğunu, henüz erken çocukluk döneminde inşa edilmeye başlayan bir süreç olduğunu ve çevirmenlik rolü ile erken olgunlaşmak arasında güçlü bir bağ olduğunu ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: CODA, Değerlendirme, Ekolojik Yaklaşım, Fenomenoloji, İşaret Dili