Kesikköprü Baraj Gölü (Ankara ve Kırşehir) civarındaki tarım ve madencilik faaliyetlerinin yüzey ve yeraltı suyu kalitesine etkilerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OLGU YURTTAŞ

Danışman: Şebnem Arslan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Kesikköprü Barajı civarındaki yüzey ve yeraltı suyu kaynaklarının hidrojeokimyasal ve izotopik incelemesi yapılmış, tarım ve madencilik faaliyetlerinin su kaynaklarına etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla bölgenin jeolojik, hidrolojik ve hidrojeolojik yapısı araştırılmış olup, hidrojeokimyasal karakteristiğinin ortaya konması için gerekli bulgular ortaya konmuştur. Bu doğrultuda bölgeyi tanımak için yapılan ön arazi çalışmaları sonrasında tespit edilmiş 21 örnek noktasından yağışlı ve kurak dönemde örnek alınmıştır. Elektriksel İletkenlik, pH, sıcaklık, yükseltgenme-indirgenme potansiyeli ve çözünmüş oksijen içerikleri yerinde tespit edilmiş, major anyon, katyon ve iz elementler ile kararlı izotop içerik analizleri ise akredite edilmiş laboratuvarlarda gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar PhreeqC ve ArcMap programında irdelenmiş, gerekli veri ve haritalara dönüştürülmüştür. Analiz sonuçları ise farklı diyagramlar yardımıyla yorumlanmıştır. Major iyon analiz sonuçlarına göre suların kimyası su-kayaç etkileşim ile şekillenmiş; bazı örneklerde kimyasal evrim evaporitlerin çözünmesi şeklinde gerçekleşirken, bazı örneklerdeki kimyasal form katyon değişimi ile tuzlanma sonucu kazanılmıştır. Örnekler genel olarak dolomit, kalsit ve aragonit minerallerine doygundur. Suların kararlı izotop içeriklerine göre bazı örnekler (özellikle maden gölleri ve Kesikköprü Baraj Gölü) Ankara Meteorik Su Doğrusu'ndan sapma göstermektedir ve buharlaşma etkisi altındadır. Analiz sonuçları kullanılarak hazırlanan buharlaşma doğrusu eğimi bölgedeki bağıl nem ile uyumludur. Bazı örnek noktalarında sodyum, sülfat, nitrat ve arsenik Dünya Sağlık Örgütü ve İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'e göre verilen sınır değerlerin üzerindedir. Bu örneklerin içme suyu amaçlı kullanımının sakıncalı olduğu tespit edilmiştir. Yapılan çalışmalar bölgedeki kirliliğin tarımsal ve jeojenik kaynaklı olduğunu göstermiştir.