İdiyopatik Pulmoner Fibrozis Hastalarında Beslenme Durumunun Değerlendirilmesi ve Beslenme Desteğinin Etkinliği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM ÇAĞLA ÖZEL
Danışman: Nurcan Yabancı Ayhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İdiyopatik pulmoner fibrozis (İPF) nedeni bilinmeyen, yaşlı yetişkinlerde ortaya çıkan ve akciğerlerle sınırlı olan, kronik ve progresif bir hastalıktır. İdiyopatik pulmoner fibrozis hastalarında beslenme durumunun değerlendirilmesi, özellikle tanı anında beslenme durumunda bozulma olduğuna dair artan kanıtlarla birlikte son zamanlarda dikkat çeken bir konudur. Bu çalışmanın amacı İPF hastalarının beslenme durumunu kapsamlı bir şekilde değerlendirmek ve 12 haftalık kişiye özel beslenme danışmanlığının beslenme durumu, antropometrik ölçümler, kas gücü, yaşam kalitesi ve solunum fonksiyonu üzerindeki etkinliğini değerlendirmektir. Çalışmanın ilk kısmında Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi 7.Göğüs Hastalıkları Kliniği'nde takip edilen 31 İPF hastasının beslenme durumu kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Hastalara genel bilgiler, sigara içme alışkanlıkları ve beslenme alışkanlıklarını içeren anket formu, St. George Solunum Anketi (St. George Respiratory Questionnaire/SGRQ), Mini Nütrisyonel Değerlendirme (Mini Nutritional Assessment/MNA) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Form (International Physical Activity Questionnaire-Short Form/IPAQ-S) uygulanmıştır. Hastaların antropometrik ölçümleri alınmış ve vücut bileşimleri biyoelektrik impedans analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. El kavrama gücü el dinamometresi ile değerlendirilmiştir. Solunum fonksiyon testleri ile akciğer fonksiyonu değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci kısmında müdahale grubuna alınan 21 hastaya kişiye özel beslenme danışmanlığı verilmiş ve 3 ay sonrasında aynı ölçümler tekrarlanmıştır. Çalışma sonuçlarına göre beslenme durumu incelendiğinde tüm hastaların %58,1'inin fazla kilolu, %25,8'inin obez ve %16,1'inin normal ağırlıkta olduğu görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütü'nün bel çevresi sınıflandırmasına göre erkek hastaların %24,0'ının yüksek riskli grupta olduğu (>102 cm), kadın hastaların ise %83,3'ünün (>88 cm) yüksek riskli grupta olduğu saptanmıştır (p 0,05). Beslenme fenotiplerine göre sarkopenik fenotipteki hasta oranı %28,5'ten %19,1'e azalırken normal beslenme fenotipindeki hasta oranı %52,4'ten %61,9'a yükselmiştir (p>0,05). Beslenme danışmanlığı sonrasında solunum semptomlarının şiddetini gösteren SGRQ toplam skor ve komponent skorlarında iyileşme görülmüştür (p 0,05). Difüzyon kapasitesini gösteren DLCO değeri ise beslenme danışmanlığı sonrasında artış göstermiştir (p<0,05). Sonuç olarak bu çalışmada 3 aylık kişiye özel beslenme danışmanlığının diyetle günlük protein alımında artışa ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinde iyileşmelere yol açtığı bulunmuştur. İPF hastalarında beslenme desteğinin yaşam kalitesi ve solunum fonksiyonu üzerindeki etkilerinin incelenmesi için ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.