Paşadağ civarı evaporitlerinin sedimantolojisi (Kuzeybatı Şereflikoçhisar, Ankara)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM KARATAŞ
Danışman: ERDOĞAN TEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Orta Anadolu Neojen havzaları içerisinde oldukça geniş bir yayılıma sahip olan Tuz Gölü havzasının kuzey, orta ve güney bölümlerinde yaygın evaporit oluşumlarına rastlanılır. Bunlardan kuzeydeki Paşadağ civarı evaporitleri literatürde Aladağ Formasyonu olarak tanımlanır ve yaşı'da Orta-Üst Eosen'dir. Formasyonun eşdeğeri olan birimler havzanın orta ve güney bölümlerinde Mezgit Formasyonu (Oligosen) olarak isimlendirilir. Aladağ Formasyonu evaporitleri tabandaki Orta Eosen yaşlı Danatepe Formasyonunun türbidit fasiyesleri üzerine uyumlu olarak gelir ve üstte Pliyosen yaşlı Beşiktepe Formasyonunun silisiklastikleri ile uyumsuz ilişkilidir. Toplam kalınlığı 10-80 m. arasında değişen bölgedeki evaporitlerin Paşadağ antiklinalinin doğusundaki Aladağ, Şimşek ve Beyaz tepe ile Odunboğazı ve Büyükkışla köyleri çevresinde tipik mostraları bulunur. Formasyon başlıca 6 tip evaporit fasiyesi ile temsil olunur. Bunlar tabandan itibaren sırasıyla; a) Gri renkli çamurtaşı-masiv jips fasiyesi (Ef-1), b) Stromatolitik laminalı jips fasiyesi (Ef-2), c) Anhidritli ikincil jips fasiyesi (Ef-3), d) Anhidrit fasiyesi (Ef-4), e) Masiv jips fasiyesi (Ef-5), f) Kırmızı renkli çamurtaşı-serbest büyümeli jips fasiyesi (Ef-6) dir.Evaporitlerin petrografik incelemelerinde temel doku tiplerinden sırasıyla; porfiroblast, alabastrin, satin-spar ve balatino doku türleri gözlenmiştir. Ayrıca, jipsler içerisinde çeşitli boyutta gelişen geç zamanlı çatlaklar, kalsit veya dolomit bileşimindeki malzeme ile doldurulmuştur. Bununla birlikte porfiroblast ve balatino dokulu jipsler içerisinde çok sayıda evaporitik sölestin ve barit mineralleşmeleri de tespit edilmiştir. Diğer yandan XRD (X-Işınları Kırınımı) çalışmalarında ise Aladağ Formasyonu evaporitlerinin a) Saf jipsler, b) Anhidritli jipsler, c) Sölestinli jipsler, d) Dolomitli-anhidritli jipsler ve e) Siliklastik malzemeli jipsler şeklinde 5 ayrı mineralojik birliktelik sergilediği belirlenmiştir.Sonuç olarak Eosen yaşlı Paşadağ civarı evaporitlerinin diyajenetik gelişimi; erken diyajenezdeki alabastrin dokulu birincil su altı jipslerinin çökelimi, bunların geç diyajenezdeki gömülme ile prizmatik-çubuksu yapılı anhidritleri oluşturması ve daha sonraki yükselmeyle de porfiroblast dokulu ikincil jipslerin meydana gelmesi şeklindedir. Bunlara geç diyajenezdeki gömülme-yükselme sırasında gerçekleşen hidratasyon-dehidratasyon-rehidratasyon olayları sonucu serbest kalan sulardan, karbonat (kalsit laminaları), sölestin ve barit kristallenmesi eşlik etmiştir. Kökensel olarakta inceleme alanındaki jipsler ön jeokimyasal veriler (Sr ve Ba değerleri ) ışığında denizel bir kaynağı işaret etmektedir.Anahtar Kelimeler: Evaporit, Paşadağ, Sedimantoloji, Tuz Gölü Kuzeybatısı.