Cengiz Aytmatov'un eserlerinde "küçük insan" tipi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EZGİ KARSLI

Danışman: Gülsüm Killi Yılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

"Küçük insan" tipi 19. yüzyıl klasik Rus edebiyatında ortaya çıkarak dünya edebiyatlarına mâl olmuştur. Hayatın her alanında görülen "küçük insan" tipinin küçülmesine etki eden belirgin faktörler vardır. Bu faktörlere kişinin ruhsal boyutu, çevresi, iş koşulları gibi etkenler sıralanabilir. Farklı edebiyat çevrelerinde evrimleşmiş boyutuyla karşılaşılan bu tipin en belirgin özelliği bulunduğu koşulların kurbanı olması ve bu koşullardan kurtulabilecek cesareti kendinde bulamamasıdır. Kırgız edebiyatının büyük temsilcisi Cengiz Aytmatov'un eserlerinde de "küçük insan" tipini yansıtan karakterler bulunmaktadır. Bu suretle evrensel özellikleri bulunan "küçük insan" tipinin evrimleşmiş yönüne tanık olunmaktadır. Cengiz Aytmatov'un dünyasına farklı bir bakış kazandıran bu çalışma, "küçük insan" dünyasını anlamaya yardımcı olacaktır. Aytmatov'un belirli eserleri çerçevesinde bu tipin belirleyici özellikleri sosyolojik ve psikolojik açısından incelenmiştir. Bireysel açıdan çıkarılan bu özellikler, sosyolojik ve psikojik yönleri ile kaleme alınmıştır. Bu çalışmada "küçük insan" tipi irdelenmekte; sosyolojik ve psikolojik boyutu açıklanmakta olup Cengiz Aytmatov'un "küçük insan"ları ele alınmaktadır.