Futbolcularda Kafeinin Ergojenik Etkisine Olan İnancın Fizyolojik Belirteçler Ve Algılanan Uyku Kalitesine Etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SPOR SAĞLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZEL GÜNEŞER
Danışman: Fırat Akça
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kafeinin farklı formlarının sporcuların fizyolojik belirteçleri ve uyku kalitesine etkileri bilinmektedir. Ancak plasebo kafeinli sakızın futbolcularda, fizyolojik belirteçlere ve uykuya etkisi net değildir. Bu çalışmanın amacı; futbolcularda oluşturulan kafein beklentisi ile farklı dozlarda kafeinli sakız [100 mg (1 parça), 200 mg (2 parça), 300 mg (3 parça)] verildiği söylenerek, plasebo sakızı verildiğinde aerobik kapasite (Yo-Yo Aralıklı Toparlanma Testi Seviye 1 sonuçları), algılanan zorluk derecesi ve algılanan uyku kalitesine etkisini incelemektir. Araştırmaya 22 erkek amatör futbol takımı oyuncusu ( yaş:23,36 ± 5,4 yıl; boy: 180,14 ± 6,9 cm; VA: 76,32 ± 10,2 kg; BKI: 23,51 ± 2,8 kg/m^2) gönüllü olarak katılmıştır. Randomize, tek kör, çapraz-döngülü araştırmada; test günlerinden önceki bir günde katılımcılara, kafeinin futbol performansı ve uyku kalitesi üzerine etkisi ile ilgili yayınlanmış çalışmaların bulgularının derlendiği bir literatür sunumu yapılmıştır. Katılımcılara test günlerinde rastgele dört grup oluşturulacağı, üç gruba farklı dozlarda kafeinli sakız verileceği ve herkesin her grupta birer deneme yapacağı söylenmiştir. Ancak her koşulda tüm futbolculara plasebo sakızı verilmiş ve plasebo sakızı alındıktan 5 dakika sonra Yo-Yo Aralıklı Toparlanma Testi Seviye 1 uygulanmıştır. Katılımcıların her test denemesinin hemen ardından algılanan zorluk derecelerini ve ''Sakız performansınızı nasıl etkiledi?'' sorusunu cevaplandırmaları istenmiştir. Ayrıca uykuda oluşabilecek değişiklikler için tüm test günlerinden sonraki sabah Karolinska Uykululuk Ölçeği ve Richard-Campbell Uyku Ölçeğini tüm katılımcıların cevaplamaları istenmiştir. Farklı dozlarda plasebo kafeinli sakız ile aerobik kapasite, algılanan zorluk derecesi ve uyku kalitesi verilerinin arasındaki etkileşimi incelemek için SPSS.26 paket programında tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Tüm istatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Plasebo kafeinli sakızda parça sayısı arttıkça aerobik kapasite, algılanan zorluk derecesi ve uyku kalitesi verilerinde anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Sonuç olarak, amatör futbolcularda plasebo kafein, fizyolojik belirteçleri ve uykuyu etkilememiştir. Anahtar Sözcükler: Algılanan Zorluk Derecesi, Futbol, Plasebo Etkisi, Uyku Kalitesi, Yo-Yo