Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların tedavisinde kullanılan ilaçların kardiyovasküler yan etkilerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUBAR MUSTAFAYEVA
Danışman: Tayfun Uçar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocukluk çağının en sık rastlanan nörodavranışsal bozukluğudur. DEHB tedavisinde kullanılan ilaçlar sempatomimetik etkilerinden dolayı istenmeyen kardiyovasküler yan etkiler yaparak, kardiyovasküler morbidite ve mortalite riskinde artışa yol açabilmektedir. Ülkemizde DEHB tedavisinde kullanılan ilaçların kardiyovasküler sistem (KVS) yan etkilerini belirleyen çok az sayıda çalışma bulunmaktadır. Amaç: Çalışmamızda DEHB tanısı olan çocukların tedavisinde kullanılan ilaçların kardiyovasküler yan etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 6-18 yaş aralığında ilaç tedavisi başlanması planlanan 50 DEHB tanılı çocuk alındı. Kişisel ve aile öykülerine dair anket formu dolduruldu. Sonrasında fizik muayene, 12 derivasyonlu yüzey elektrokardiyogram (EKG) görüntülemeleri yapıldı. İlaç tedavisi başlanan çocuklar ortalama 6 haftalık ilaç kullanımından sonra kontrole çağrılarak işlemler tekrarlandı. Sonuçlar hasta takip formuna kaydedildi. Sürekli verilere ilişkin tanımlayıcı istatistiklerde ortalama standart sapma, ortanca, minimum, maksimum değerleri, kesikli verilerde ise yüzde değerleri verildi. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro-Wilk testi ile incelendi. Olguların tedavi öncesi ve tedavinin 6. haftasında ölçümlerinin karşılaştırılmasında normal dağılım gösteren verilerde Paired Samples t test, normal dağılmayan verilerde Wilcoxon test kullanıldı. Değerlendirmelerde IBM SPSS Statistics 20 programı kullanıldı ve istatistiksel anlamlılık sınırı olarak p 0.05). DEHB'li olguların EKG parametrelerinde tedavi öncesi ve sonrasında değişiklik saptanmadı (p>0.05) Tartışma ve Sonuç: Bu çalışmada DEHB'li çocukların tedavisinde kullanılan MPH ve ATX öncesi ve sonrasında kalp hızında, sistolik ve diyastolik kan basıncı değerlerinde, EKG parametreleri arasında anlamlı fark bulunmadı. Literatür bilgileri genel olarak bulgularımızla benzerlik göstermektedir. Ancak MPH kullanımı ile bazı çalışmalarda görülen yan etki bizim olgularımızda görülmemiştir. Olgularımızda yan etki görülmemesini başlanan ilaç dozunun güvenli aralıkta olmasından ve/veya ortalama 6 haftalık ilaç kullanım sürecinde yan etkilerin azalmasından kaynaklandığını düşünmekteyiz. Atomoksetin kullanan olgu sayımızın az olmasından dolayı da ATX grubunda anlamlı sonuçlara ulaşamadık. DEHB'li çocuklarda ilaç tedavisinin kardiyovasküler sistem ve otonom sinir sistemi üzerindeki etkileri ve yarattığı risklerin belirlenmesi için daha fazla ve daha uzun takip süreli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Atomoksetin, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Kardiyovasküler Sistem, Metilfenidat.