Okullarda soruşturma konusu olan çocuk istismarı ve ihmali olaylarının değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMİN YÖNETİMİ VE POLİTİKASI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İBRAHİM ÇELİK

Danışman: YASEMİN KEPENEKCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, 2012-2015 yılları arasında İstanbul'daki okullarda (okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise) gerçekleşen çocuk istismarı ve ihmali olaylarının, soruşturma dosyalarının incelenmesi yoluyla çeşitli değişkenlere göre dağılımının ortaya çıkartılması amaçlanmıştır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği araştırma "durum çalışması" niteliğindedir. Maarif müfettişlerince disiplin hukukuna göre hazırlanan 4096 soruşturma dosyasından çocuk istismarı ve ihmali ile ilgili olan tüm dosyalar (550 dosya) araştırma kapsamına alınmıştır. Böylece hedef evrenin tümüne ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında, araştırmacı tarafından geliştirilen "Soruşturma Dosyası İnceleme Envanteri" kullanılmıştır. Çocuk istismarı ve ihmalini konu alan soruşturma dosyalarında yer alan belge, bilgi ve raporlar "belge/doküman incelemesi" yöntemi ile incelenmiştir. Soruşturma dosyalarından elde edilen veriler "içerik analizi" yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmada fiziksel, duygusal, cinsel ve ekonomik istismar kapsamında toplam 656 olaya; fiziksel, duygusal, tıbbi ve eğitimsel ihmal kapsamında ise toplam 237 olaya rastlamıştır. İstismar kategorisinde en fazla duygusal istismar alt kategorisinde; ihmal kategorisinde ise en fazla eğitimsel ihmal alt kategorisinde okullarda olaylarının yaşandığı görülmüştür. Okullardaki istismar olaylarının en fazla mayıs ayında, ihmal olaylarının ise en fazla eylül ayında yaşandığı ortaya çıkmıştır. Fiziksel istismar olayları en fazla ortaokullarda, duygusal ve cinsel istismar olayları ise en fazla liselerde yaşanmaktadır. Ekonomik istismarla ilgili ise sadece bir olay olduğu, onun da lisede gerçekleştiği anlaşılmıştır. Fiziksel ve tıbbi ihmal olayları en fazla ilkokullarda, eğitimsel ihmal olayları ise en fazla liselerde yaşanmıştır. Tespit edilen iki duygusal ihmal olayının ikisinin de liselerde yaşandığı görülmüştür. Ayrıca erkek işgörenlerin kadın işgörenlere göre hem istismar hem de ihmal olaylarını daha fazla işlediği anlaşılmıştır. Gerek istismar gerekse ihmal olaylarına erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre daha fazla maruz kaldığı tespit edilmiştir. Hem istismar hem de ihmal olaylarında en fazla şikâyette bulunan kişilerin, öğrencinin "anne-babası" olduğu görülmüştür. İstismar olaylarına "Aylıktan kesme" cezasının, ihmal olaylarına ise "Uyarma" cezasının diğer cezalara göre daha fazla sayıda teklif edildiği anlaşılmıştır.