Şibanî Tarihi-Benâî'nin Şibanî-namesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OSMAN ÇIRAK

Danışman: ÜÇLER BULDUK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

XVI. yüzyıl başında Deşt-i Kıpçak'ta Kazakların baskısına dayanamayan Şibanî Han liderliğindeki Özbekler güneye yöneldiler. Timurlu Devleti'nin topraklarını ele geçirip yeni bir devlet kurdular. Özbeklerin lideri Şibanî Han, fethettiği topraklardaki kültürel değerleri de devraldı. Birçok sanatçı ve alim onun etrafında toplandı. Şibani Han hayatı ve faaliyetlerini kayıt altına alınmasına özellikle önem vermiştir. Himayesi altına aldığı şair ve alimleri bazılarını tarihini yazmakla görevlendirmiştir. Böylece Şibanî Han'ın soyu ve siyasi faaliyetlerini anlatan pek çok eser ortaya çıkmıştır. Ülkemizde Maveraünnehr Şibanîlerinin ilk dönemine ait kitapların çok azı yayımlanıştır. Anonim Şibanî-nâme ve Muhammed Salih'in Şibanî-namesi üzerine çeşitli çalışmalar yapılıp yayınlanmıştır. Fakat Benâî'nin eseri hakkında çalımalar yetersizdir. Farsça olan kitabın Türkçe'ye bir çevirisi yoktur. Bu çalışma, Şibanî-name'nin Çağatayca tercümesinin transkripte edilip değerlendirilmesiyle bu alana katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Benaî'nin Şibanî-namesi, XVI. Yüzyıl başında Maveraünnehr ve Harezm tarihine dair önemli bilgiler içermektedir. Şibanî Han'ın hayatı ve siyasi faaliyetleri hakkında bir çok konuya açıklık getirmektedir.