Sıçanlarda melatonin uygulamasının dalak histolojisinde yaşa bağlı etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE NUR KAYTAZ
Danışman: Nesrin Özsoy Erdaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, genç ve yaşlı sıçanların dalak dokularına melatoninin etkisi incelenmiştir. Dalak dokularının kesitleri, Hematoksilen-Eozin (H&E), Periyodik asit-Schiff (PAS) ve gümüşleme (retikülin) boyaları ile boyanarak ışık mikroskobunda analiz edilmiştir. Yaşa bağlı olarak dalak dokusundaki histolojik değişimler değerlendirilmiştir. Genç sıçanlarda dalak yapısının doku bütünlüğünün korunduğu gözlenmiştir. Yaşlı sıçanlarda ise dalak dokusunun parankimasını ve stromasını oluşturan yapısal elemanlarda bazı dejenerasyonlar tespit edilmiştir. Yaşlı sıçanların beyaz pulpasında atrofiye giden lenf folikülleri gözlenmiştir. Kırmızı pulpada, hemosiderin pigment artışı ve bazı venöz sinüslerin lümeninde içi boş yuvarlak yapılı, hasarlanmış eritrosit kümeleri dikkati çekmiştir. Gerek beyaz pulpa gerekse kırmızı pulpadaki lenfosit hücre popülasyonunda azalma olduğu gözlenmiştir. Dalak kırmızı pulpası ve beyaz pulpasını ayıran marjinal bölge yaşlı sıçanlarda tam olarak izlenememiştir. Dalak stromasını oluşturan yoğun retiküler fibril ağının iyi organize olamadığı tespit edilmiştir. Melatonin uygulanan yaşlı sıçan gruplarında ise beyaz pulpa oranının arttığı, kırmızı pulpada hemosiderin pigmentlerinin yoğunluğunun azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca melatoninin hem beyaz pulpada hem de kırmızı pulpadaki hücre popülasyonunu arttırdığı da gözlenmiştir. Dalak stromasını oluşturan retiküler lif ağının bütünlüğünün korunduğu ve sinüslerin çevresindeki lif desteğinin sağlandığı görülmüştür. Yapılan histolojik ve histomorfometrik analizlerin sonuçlarına göre melatonin uygulamasının dalak dokusunda yaşlanma sürecine bağlı olarak oluşan doku hasarlanmasını kısmen iyileştirdiği ifade edilebilir.