Uluslararasılaşma sürecinde küresel doğan işletmelerin analizi: Un ve unlu ürünler sanayi örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRAHIM HAGHIGHI

Danışman: MEVHİBE ALBAYRAK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tezde; un ve unlu ürünler sanayi ihracatında önemli payı olan buğday unu, makarna, bisküvi ve bulgur ile ilgili işletmelerin kuruldukları anda ya da kurulduktan kısa bir süre içinde yurtdışı pazarlarda faaliyette bulunarak dış ticarette önemli bir rol üstlenen KOBİ'lerdeki küresel doğan işletmeler tespit edilmiştir. Bu işletmelerin erken ihracata başlamasında etkili olan faktörlerin ortaya konulması ve işletmelerin bu süreçte karşılaştıkları ulusal ve uluslararası zorluk ve engelleri tespit etmek hedeflenmiştir. Araştırma kapsamında ana kütle, Türkiye'de yurtdışı pazarlara açılan bu dört ürünle ilgili faal olan 594 (KOBİ) şeklinde belirlenmiştir. Kurucu/üst düzey yöneticilerden iki aşamada toplanan 101 geçerli ve hatasız anket, araştırma örneklemi olarak tespit edilmiş ve ilgili analizlere tabi tutulmuştur. Bunlardan 56 adetinin küresel doğan işletme ve geriye kalan 45'inin ise geleneksel olarak yurtdışı pazarlara açılan işletmeler olduğu belirlenmiştir. Araştırmada, Küresel doğan işletmelerin uluslararasılaşma süreçlerinin, geleneksel işletmelerinkinden kurucu/üst düzey yönetici düzeyindeki faktörlerin ve bunların alt faktörlerinin bir kısmı açısından benzerlik, bir kısmı açısından da farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla kurucu/üst düzey yöneticilerinin bireysel özellikleri bakımından aralarında anlamlı bir fark bulunan ve küresel doğan işletmelerin yurtdışı pazarlara açılma sürecinde ön plana çıkan özellikler; yöneticilerin işle ilgili yurtdışı fuarlara ve kongrelere katılması, yöneticilerin uluslararası pazarlarda lider olmayı amaçlaması, yöneticilerin iş deneyimi ve yöneticilerin yabancı dil bilmesi tespit edilmiştir. Araştırmanın sonunda un ve unlu ürünler sanayi ihracatında önemli payı olan buğday unu, makarna, bisküvi ve bulgur ile ilgili işletmelerin yurt dışı pazarlara açılmada karşılaştıkları sorunlar üç farklı (gümrük ve gümrükleme sorunları, lojistik sorunları ve diğer sorunlar) grupta incelemeye alınmıştır. İşletmelerin karşılaştıkları en önemli sorunlar ise % 73.3 sınır kapılarında beklemeler ve % 62.4 gümrük tarifeleri olarak belirlenmiştir.