Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, DİLBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KADER REYHAN
Danışman: İPEK PINAR UZUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, Türkçede içses konumunda gerçekleşen ünsüz ikizleşmesinin sözlü dilde akustik sesbilgisel açıdan nasıl bir görünüm sergilediği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ergenç ve Bekar (2013)'te geliştirilen Ünsüz İkizleşmesi Modelinin Türkçede ünsüzlerin akustik sesbilgisel özellikleri açısından nasıl bir farklılık sunduğunun araştırıldığı bu tezde şu araştırma sorularına yanıt aranmıştır? ( a) Türkçede içseste gerçekleşen ünsüz ikizleşmesi ses olayında, ikizleşen ünsüz çiftlerinin sesletim süreleri arasında ünsüzlerin fiziksel özelliklerine dayalı bir farklılık oluşmakta mıdır? (b) Türkçede içseste gerçekleşen ünsüz ikizleşmesinde, ünsüz çiftlerinin titreşim özelliklerindeki farklılıklara dayalı olarak temel sıklık (FO), F 1 ve F2 formant frekansları arasında ayırıcı özellik gösteren bir farklılık oluşmakta mıdır? ( c) Türkçedeki ünsüz ikizleşmesini sesbilim özellikleriyle ortaya koyan ilk model olan Ünsüz İkizleşmesi Modeli, akustik sesbilgisel özellikleri açısından ikizleşme ıçeren ünsüz çiftleri, bu model ile uyumluluk göstermekte midir? ( d) Türkçede ünsüz ikizleşmesi durumundaki ünsüz çiftlerinin akustik özellikleri, Türkçede ünsüzlerin üç boyutluluk (bkz. Selen 1979; Ergenç, 1989) özellikleriyle benzerlik ya da farklılık göstermekte midir? Tezin ömeklem grubu anadili Türkçe olan ve 18-35 yaş aralığındaki sağlıklı katılımcılardan oluşmaktadır. Ankara Üniversitesi Dilbilim Laboratuvarında toplanan sözlü dil verileri, FO (temel sıklık) ve Fl, F2 formant değerleri, sesletim süreleri ve eneIJı yoğunluğu değerleri açısından Doğrusal Karma Analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, Türkçede Ünsüz İkizleşmesi Modelinde tekünsüzleşme sınıflamasında bulunan ünsüzlerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini sorgularken, ikizleşmenin ünsüzlerin üçboyutluluğuna dayalı olarak yapılması gerekliliğini ortaya koymuştur.